Οδός Ούλωφ Πάλμε: Γιατί έδωσαν το όνομά του σε δρόμο της Αθήνας;

Οδός Ούλωφ Πάλμε – Μια μικρή Στοκχόλμη στου Ζωγράφου.

Περπατώντας στα στενά του Ζωγράφου, εκεί που το μπετόν συναντά μικρές γωνιές πρασίνου και το άρωμα του καφέ χάνεται ανάμεσα σε φοιτητικά διαμερίσματα, πέφτω πάνω σε μια πινακίδα: «Ούλωφ Πάλμε». Ένα όνομα ξένο στα περισσότερα αυτιά, αλλά με βάρος που κουβαλάει μισό αιώνα ιστορίας.

Ο Ούλωφ Πάλμε δεν ήταν τυχαίος. Σουηδός πρωθυπουργός, πολιτικός που μιλούσε ευθέως για την ειρήνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την κοινωνική ισότητα, σε μια εποχή που οι περισσότεροι προτιμούσαν τη σιωπή. Κατάφερε να βάλει τη μικρή Σουηδία στο παγκόσμιο πολιτικό χάρτη, όχι με οικονομικούς δείκτες, αλλά με στάσεις απέναντι σε πόλεμους και αδικίες.

Η ζωή του έμοιαζε γραμμένη για βιογραφία, αλλά το τέλος του για αστυνομικό μυθιστόρημα. 28 Φεβρουαρίου 1986, Στοκχόλμη. Είχε βγει από τον κινηματογράφο με τη γυναίκα του, χωρίς σωματοφύλακες , συνήθεια που διατηρούσε. Ένας πυροβολισμός στην πλάτη. Ο δολοφόνος εξαφανίστηκε στο σκοτάδι. Η υπόθεση παρέμεινε ανοιχτή για δεκαετίες, τροφοδοτώντας σενάρια και θεωρίες συνομωσίας.

 Πηγή φωτογραφίας

Εδώ είναι μια λίστα με 10 σημαντικές εσωτερικές πολιτικές και μεταρρυθμίσεις που εφαρμόστηκαν επί των ημερών του και αποτελούν τη θετική του κληρονομιά στη Σουηδία:

1. Ριζική Συνταγματική Αναθεώρηση (1974): Αφαίρεσε και την τελευταία ουσιαστική πολιτική εξουσία από τον μονάρχη της Σουηδίας, μετατρέποντας τη χώρα σε μια πλήρως σύγχρονη κοινοβουλευτική δημοκρατία και κάνοντας τον Βασιλιά μια καθαρά συμβολική φιγούρα.

2. Θεσμοθέτηση της Γονικής Άδειας (1974): Η Σουηδία, υπό την ηγεσία του, έγινε η πρώτη χώρα στον κόσμο που αντικατέστησε τη στοχευμένη «άδεια μητρότητας» με μια ευρύτερη «γονική άδεια» (föräldraförsäkring), δίνοντας το δικαίωμα και στους πατέρες να μένουν στο σπίτι για την ανατροφή των παιδιών μετ’ αποδοχών.

3. Ανεξάρτητη Φορολόγηση Συζύγων (1971): Κατήργησε την κοινή φορολόγηση των παντρεμένων ζευγαριών. Αυτό έκανε οικονομικά συμφέρον για τις γυναίκες να ενταχθούν στην αγορά εργασίας, δίνοντας τεράστια ώθηση στη γυναικεία απασχόληση και την οικονομική τους ανεξαρτησία.

4. Νόμος περί Προστασίας της Απασχόλησης (LAS – 1974): Ένας νόμος-ορόσημο που έκανε εξαιρετικά δύσκολες τις αυθαίρετες και αναιτιολόγητες απολύσεις. Κατοχύρωσε την αρχή «ο τελευταίος που προσλαμβάνεται, είναι ο πρώτος που απολύεται» σε περιπτώσεις περικοπών, προστατεύοντας τους μεγαλύτερους σε ηλικία εργαζομένους.

5. Νόμος περί Συμμετοχής των Εργαζομένων (MBL – 1976): Έδωσε στα εργατικά συνδικάτα πρωτοφανή δικαιώματα διαβούλευσης και ισχυρό λόγο στις διοικητικές αποφάσεις των εταιρειών, εκδημοκρατίζοντας τον χώρο εργασίας.

6. Μαζική Επέκταση της Δημόσιας Παιδικής Μέριμνας: Επένδυσε τεράστια ποσά στη δημιουργία δημόσιων βρεφονηπιακών σταθμών υψηλής ποιότητας. Αυτό ήταν ζωτικής σημασίας για να μπορέσουν οι γονείς (και κυρίως οι μητέρες) να συνδυάσουν εργασία και οικογένεια.

7. Δικαιώματα και Ένταξη Μεταναστών (1975): Η κυβέρνησή του εισήγαγε επίσημα την πολιτική της πολυπολιτισμικότητας, απομακρυνόμενη από την αφομοίωση. Έδωσε, επίσης, δικαίωμα ψήφου στους μετανάστες (που δεν είχαν σουηδική υπηκοότητα αλλά ζούσαν στη χώρα) στις τοπικές και περιφερειακές εκλογές.

8. Εκπαιδευτική Ισότητα: Προώθησε μεταρρυθμίσεις για την εξάλειψη των ταξικών φραγμών στην εκπαίδευση. Επέκτεινε το σύστημα της ενιαίας υποχρεωτικής εκπαίδευσης και διευκόλυνε την πρόσβαση στα πανεπιστήμια, ενισχύοντας το σύστημα των κρατικών φοιτητικών δανείων και επιδομάτων (CSN).

9. Ενίσχυση του Δημόσιου Συστήματος Υγείας: Προώθησε την αποκέντρωση και τη μεταφορά της διαχείρισης της υγείας στα νομαρχιακά συμβούλια, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη θα είναι καθολική και σχεδόν δωρεάν για όλους τους πολίτες.

10. Βελτίωση των Συντάξεων: Ενίσχυσε το σύστημα των επικουρικών συντάξεων (ATP), εξασφαλίζοντας ότι οι Σουηδοί εργαζόμενοι θα διατηρούσαν ένα πολύ υψηλό βιοτικό επίπεδο ακόμα και μετά τη συνταξιοδότησή τους, μειώνοντας δραστικά τη φτώχεια στους ηλικιωμένους.

Ο Ούλωφ Πάλμε δεν ήταν απλώς ένας εμβληματικός Σουηδός Πρωθυπουργός, αλλά και ένας βαθιά αφοσιωμένος φίλος της Ελλάδας.

Η ιδιαίτερη σχέση του με τη χώρα μας αναπτύχθηκε ήδη από τα δύσκολα χρόνια της Χούντας. Υπήρξε στενός φίλος του Ανδρέα Παπανδρέου και το ενδιαφέρον του για τον τόπο μας ξεπερνούσε τη διπλωματία. Η αγάπη του ήταν τόσο μεγάλη, που διατηρούσε ισχυρούς, ιστορικούς δεσμούς με την Κρήτη, ενώ μάλιστα είχε ανακηρυχθεί επίτιμος δημότης στο χωριό Μοχός. Μετά τη δολοφονία του στις 28 Φεβρουαρίου 1986, η Αθήνα θέλησε να κρατήσει ζωντανή τη μνήμη αυτού του οραματιστή ηγέτη, τιμώντας τον με έναν από τους κεντρικότερους δρόμους της περιοχής του Ζωγράφου.

Και τώρα, εδώ στην Αθήνα, μια μικρή οδός κρατά το όνομά του. Όχι από τυπική υποχρέωση, αλλά σαν φόρο τιμής σε έναν άνθρωπο που πίστεψε ότι η πολιτική μπορεί να είναι ανθρώπινη υπόθεση.

Σκέφτομαι ότι αυτές οι πινακίδες στους δρόμους δεν είναι διακοσμητικές, είναι πιθανότατα μικρά σημεία μνήμης, που περιμένουν να σταματήσεις και να ρωτήσεις «ποιος ήταν;»

Κι έτσι, ο Ούλωφ Πάλμε συνεχίζει να περπατά στα στενά του Ζωγράφου  αθόρυβα, αλλά με ιστορία που δεν χωράει σε μια πινακίδα. Με αυτό σαν σκέψη θα συνεχίσουμε να ψάχνουμε τις μικρές ιστορίες που κρύβονται πίσω από τους οδούς των πόλεων μας.

5 ιστορίες που (μάλλον) δεν ήξερες για του Ζωγράφου