Οδός Σίνα: Τί απέγινε το κέντρο της πόλης που έμοιαζε με Ευρώπη;

Οδός Σίνα: Το παρελθόν που κοιτάζει από τη σκιά των πεζοδρομίων.

Υπάρχουν δρόμοι που διασχίζεις βιαστικά με το κεφάλι σκυφτό στο κινητό, με το νου στις υποχρεώσεις της ημέρας. Και υπάρχουν κι εκείνοι που, άθελά σου, σε κάνουν να σηκώσεις το βλέμμα. Η οδός Σίνα, αν έχεις τη διάθεση να της μιλήσεις είναι ένας δρόμος ανάμεσα σε γραφεία και μαγαζιά γεμάτα μνήμη μέσα στην χαοτική Αθήνα μας.

Αν ήμουν Γάλλος περιηγητής του 19ου αιώνα, με τετράδιο στο χέρι θα στεκόμουν απέναντι από την Ακαδημία και θα σημείωνα: «Η οδός Σίνα, καθρέφτης ενός κόσμου που δεν χρειάζεται λόγια, μα σιωπή». Αλλά είμαι άνθρωπος του 21ου αιώνα, και χρειάζομαι λέξεις για να ψηλαφήσω τα ερείπια της αστικής ταυτότητας.

Οδός Ούλωφ Πάλμε: Γιατί έδωσαν το όνομά του σε δρόμο της Αθήνας;

Από πού πήρε το όνομά της η οδός;

Γεώργιος Σίνας – Πηγή

Η οδός Σίνα πήρε το όνομά της από τον Γεώργιο Σίνα (1799-1856), έναν από τους σημαντικότερους εθνικούς ευεργέτες της Ελλάδας κατά τον 19ο αιώνα. Ήταν πλούσιος τραπεζίτης, επιχειρηματίας και διπλωμάτης βλαχικής καταγωγής από τη Βόρεια Ήπειρο, με έντονη δράση στην Αυστρία (κυρίως στη Βιέννη) αλλά και στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και το νεοσύστατο ελληνικό κράτος.

Τι προσέφερε ο Γεώργιος Σίνας στην Ελλάδα;

Το φιλανθρωπικό και φιλεκπαιδευτικό έργο του Γεωργίου Σίνα άλλαξε ριζικά την εικόνα της πρωτεύουσας. Συγκεκριμένα, συνεισέφερε στα εξής:

• Αστεροσκοπείο Αθηνών: Αποτελεί τη μεγαλύτερη δωρεά του. Ανέλαβε τα έξοδα ανέγερσης στον Λόφο των Νυμφών (σε σχέδια του αρχιτέκτονα Θεόφιλου Χάνσεν) και εξόπλισε το κτίριο με τα τελειότερα αστρονομικά και μετεωρολογικά όργανα της εποχής (1842).

• Μητροπολιτικός Ναός Αθηνών: Χρηματοδότησε την ανέγερση και την αποπεράτωση της Μητρόπολης της Αθήνας.

• Πανεπιστήμιο Αθηνών: Ενίσχυσε με σημαντικά χρηματικά ποσά το πρώτο ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα της χώρας.

• Οφθαλμιατρείο Αθηνών: Πρόσφερε γενναία οικονομική στήριξη για τη λειτουργία του.

• Αρσάκειο (Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία): Χρηματοδότησε το Λύκειο Θηλέων, προωθώντας σημαντικά τη γυναικεία εκπαίδευση.

• Αρχαιολογική Εταιρεία: Στήριξε το έργο της διάσωσης και της ανάδειξης των αρχαίων μνημείων.

• Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος: Παρείχε κρίσιμη οικονομική βοήθεια στα πρώτα βήματα της τράπεζας, στηρίζοντας τον φίλο του και διευθυντή της, Γεώργιο Σταύρου.

Ο Ευρωπαίος Μεγιστάνας και η αφετηρία του

Εμβαθύνοντας στην ιστορία του, ο Γεώργιος Σίνας (1783-1856) δεν ήταν απλώς ένας πλούσιος Έλληνας, αλλά μια οικονομική αυτοκρατορία από μόνος του. Με καταγωγή από τη Μοσχόπολη της Βορείου Ηπείρου, μεγαλούργησε στη Βιέννη, όπου διετέλεσε πρώτος διευθυντής της Εθνικής Τράπεζας της Αυστρίας για 25 συνεχόμενα χρόνια.

Η επιρροή του ξεπέρασε τα σύνορα της Ελλάδας, καθώς άφησε τεράστιο έργο και στην κεντρική Ευρώπη:

• Υπήρξε ο «πατέρας» του σιδηροδρομικού δικτύου των Βαλκανίων και της νότιας Αυστρίας.

• Κατασκεύασε την περίφημη κρεμαστή Γέφυρα των Αλυσίδων, ένα θαύμα της μηχανικής που ενώνει τη Βούδα με την Πέστη (Βουδαπέστη).

• Στήριξε γενναιόδωρα το Πολυτεχνείο της Βιέννης και την εκεί ελληνική παροικία.

Μια ασπρόμαυρη φωτογραφία με την Οδό Σίνα του 1920 φυλαγμένη στο Ιστορικό Αρχείο της Λεοντείου Σχολής μάς δείχνει μια Σίνα σχεδόν αγνώριστη.

Η οδός Σίνα όπως ήταν τη δεκαετία του 1920. Στα δεξιά διακρίνεται το πρώτο κτίριο της παλιάς Λεοντείου, ακριβώς απέναντι από την Ακαδημία Αθηνών.(Από το Ιστορικό Αρχείο της Λεοντείου Σχολής). – Πηγή

Μια πόλη που δυσκολεύεσαι να πεις πως είναι η Αθήνα. Κι όμως, εκεί δίπλα στο Οφθαλμιατρείο και απέναντι από την Ακαδημία Αθηνών, στεγαζόταν τότε το πρώτο κτίριο της Λεοντείου. Ένας ναός ελληνογαλλικής παιδείας, ένα φυτώριο ευγένειας και αρχών. Τότε, ο δρόμος φορούσε στολές νεοκλασικές.

Κάθε πρόσοψη ήταν μια μικρή δήλωση ήθους. Από την Πανεπιστημίου μέχρι τη Σκουφά, ένα περιδέραιο αρχιτεκτονικής ακρίβειας έδενε την καθημερινότητα με την αξιοπρέπεια. Ένα τέτοιο παράδειγμα ήταν και το κτίριο στη γωνία Βησσαρίωνος και Σίνα, έργο του Αναστασίου Μεταξά, με τους ιωνικούς του κίονες, ένα αριστούργημα που κατεδαφίστηκε το 1966, αφήνοντας πίσω του μια άδεια πληγή – οικόπεδο και την ελπίδα πως ίσως, κάποτε, το παλιό ξαναχτιστεί όπως ήταν.

Η δεκαετία του ’50, του ’60, του ’70 έφερε την αποκαθήλωση. Οι στέγες έπεσαν η μία μετά την άλλη και σήμερα, περπατώντας τον ίδιο δρόμο, αισθάνεσαι το φάντασμα της χαμένης ευταξίας. Η μεταπολεμική Αθήνα δεν είχε τον χρόνο, ούτε τους πόρους, ούτε την αισθητική ιεραρχία να συντηρήσει τα όσα παρέλαβε.

Κι όμως, αυτή η φωτογραφία της οδού Σίνα που μοιάζει να μιλά πιο καθαρά από ολόκληρα δοκίμια μάς θυμίζει τι χάσαμε. Μας δείχνει πως η μορφή μιας πόλης είναι και η ψυχή της. Μας μαθαίνει ότι η αστική ζωή δεν είναι απλώς κυκλοφορία ανθρώπων, αλλά αξιών, χειρονομιών, τρόπων συνύπαρξης.

Ένας δρόμος σαν τη Σίνα θα μπορούσε σήμερα να ήταν δείγμα υπεραξίας όχι μόνο οικονομικής, αλλά και ψυχικής. Θα μπορούσε να δώσει στην Αθήνα την αίσθηση πως ανήκει σε μια μεγάλη, ευρωπαϊκή διαδρομή που ξεκίνησε από τα χρόνια του Όθωνα και αναζητά ακόμα την ταυτότητά της μετά τη Μεταπολίτευση.

Περπατώ στη Σίνα σαν ένας flâneur δίχως Παρίσι μα με βαθιά πίστη πως οι πόλεις ξαναγράφονται. Ανάμεσα σε γιαπιά και καφέδες στο χέρι, ίσως ένας τοίχος ψιθυρίσει μια ιστορία. Κι ίσως τότε, η Αθήνα να θυμηθεί τι ήταν πριν ξεχάσει τι ήθελε να γίνει.

Οδός Αριστείδου: Τι συμβαίνει με τις στοές που ξεθωριάζουν αλλά δεν σβήνουν;