Πλατεία Κλαυθμώνος: το σημείο όπου η πόλη θυμάται κι αργεί να ξεχάσει.
Το βράδυ, όταν οι τελευταίοι υπάλληλοι των γύρω γραφείων κατεβάζουν ρολά, η Πλατεία Κλαυθμώνος μοιάζει να ανασαίνει βαθιά, κυρίες της παλιάς Αθήνας περνούν εδώ τον λυγμό τους σε αστικό πεντόζαλι με τα φώτα της Πανεπιστημίου. Πατώ στα φθαρμένα μωσαϊκά και στ’ αφτί μου φτάνει πότε ο χτύπος ενός παλιού τραμ πότε το μούγκρισμα μιας αγανακτισμένης πορείας. Δεν είναι τυχαίο: η πλατεία γεννήθηκε με όνομα και βάρος πολλαπλό.
Πλατεία Κλαυθμώνος: ο γλύπτης Βασίλης Δωρόπουλος στήνει το οκτάμετρο μπρούτζινο μνημείο: τρεις ανθρώπινες φιγούρες αγκαλιάζονται με το ένα χέρι, ενώ το άλλο υψώνεται σε κοινή γροθιά (ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ)
Από τον «Αισχύλο» στους «Κήπους του Παλαιού Παλατιού»
Στα πρώτα σχέδια του βαυαρού αρχιτέκτονα Λέο φον Κλέντσε για τη νέα πρωτεύουσα, εδώ προβλεπόταν «Πλατεία Αισχύλου»: οι Βαυαροί αγαπούσαν το κλασικίζον λούστρο, η νεοσύστατη πόλη όφειλε να φέρει αρχαίο οίκο στους δρόμους της. Λίγα χρόνια μετά, στο ίδιο οικόπεδο ο γεωπόνος Σμάρατ και ο βοηθός του Σμιτ απλώνουν φοίνικες, λεύκες και πλατάνια, μια νησίδα πρασίνου για το γειτονικό Παλαιό Παλάτι (σημερινή Βουλή). Έτσι κολλήθηκε πάνω της ο τίτλος «Πλατεία των Κήπων του Παλαιού Παλατιού», ένας κηπογραφικός αναστεναγμός ανάμεσα σε πετρόκτιστες προσόψεις.
Γιατί γεμίσαμε Bakery Coffee στο κέντρο της Αθήνας και τι σημαίνει αυτό για την πόλη;
Η μυρωδιά του χρήματος: «Πλατεία Νομισματοκοπείου»
Όταν, γύρω στα μέσα του 19ου αιώνα, το ελληνικό Νομισματοκοπείο στεγάζεται σε νεοκλασικό της πλατείας, το τοπωνύμιο ακολουθεί το κτίσμα. Και δεν μένει εκεί: από το 1838 και για δεκαετίες θα ακούγεται και ως «Πλατεία 25ης Μαρτίου», επειδή εδώ έγινε ο πρώτος επίσημος εορτασμός της Επανάστασης, ενώ λίγο αργότερα οι δημοτικοί άρχοντες τη βαφτίζουν, συμβολικά, «Πλατεία Δημοκρατίας» (Ποικιλία ονομάτων, ένδειξη πόσο ανήσυχο ήταν ανέκαθεν το δημόσιο αθηναϊκό τοπίο)
Πριν αποκτήσει τη σημερινή της όψη, η Πλατεία Κλαυθμώνος χρησιμοποιούνταν κατά μεγάλο μέρος ως υπαίθριο πάρκινγκ. Κι όταν ξεκίνησαν οι εργασίες για την κατασκευή υπόγειου χώρου στάθμευσης, αποκαλύφθηκαν κάτω από την πλατεία τμήματα του Θεμιστόκλειου τείχους. (ΠΗΓΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ)
1878: ο Δημήτριος Καμπούρογλου, ο «κλαυθμός» και οι απολυμένοι δημόσιοι υπάλληλοι
Στις στήλες της «Εστίας» ο χρονογράφος Δημήτριος Καμπούρογλου αφηγείται ένα αστικό δράμα: κάθε φορά που άλλαζε κυβέρνηση, δημόσιοι υπάλληλοι έβλεπαν την πόρτα της απόλυσης, μαζεύονταν εδώ, έξω από το Υπουργείο Οικονομικών και έκλαιγαν για την τύχη τους. Το 1878, ο Καμπούρογλου δανείζεται την αρχαία λέξη «κλαυθμός» (κλάμα) και χαρίζει στην πλατεία τον σημερινό της πυρήνα: Κλαυθμώνος, δηλαδή ο τόπος του θρήνου. Το όνομα «κολλάει» σαν στίγμα αλλά και σαν υπενθύμιση ότι η κοινωνική ανασφάλεια δεν είναι καινούρια εφεύρεση συμπολίτες μου!
1989: «Εθνική Συμφιλίωση» και το άγαλμα που υψώνει τρεις μορφές στον ουρανό
Ύστερα από έναν αιώνα με πολιτικούς διχασμούς κι έναν Εμφύλιο στο συλλογικό υποσυνείδητο , η Ελλάδα αναζητεί κεντρικό συμβολισμό ενότητας. Το 1989 η δημοτική αρχή μετονομάζει την πλατεία «Εθνικής Συμφιλιώσεως» ταυτόχρονα, ο γλύπτης Βασίλης Δωρόπουλος στήνει το οκτάμετρο μπρούτζινο μνημείο: τρεις ανθρώπινες φιγούρες αγκαλιάζονται με το ένα χέρι, ενώ το άλλο υψώνεται σε κοινή γροθιά. Στο φως του απογεύματος οι μορφές μοιάζουν να τραβούν την πόλη προς μια ιδεατή κάθαρση, μα οι Αθηναίοι εξακολουθούν να προφέρουν «Κλαυθμώνος». Το (παλιό) όνομα νικά πάντα τις επιβαλλόμενες ταυτότητες.
Πλατεία Κλαυθμώνος 1960 – 1961 (ΠΗΓΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ)
Σήμερα; Κάνω μια βόλτα ανάμεσα σε φοιτητές που πίνουν κρύο espresso στα σκαλιά, delivery boys που μοιράζουν τα τελευταία σουβλάκια, και τουρίστες που ψάχνουν στη Google Maps πώς θα φτάσουν στη Βουλή. Η πλατεία εξακολουθεί να είναι σκηνή: από τα μεγάφωνα συνδικάτων μέχρι τα χριστουγεννιάτικα παζάρια, κέντρο και κοινωνικός παλμός = Κλαυθμώνος. Κι αν τεντώσεις αφτί, θα νομίσεις πως, πίσω από το γοερό γοητρόπαιδο της αστικής μας ιστορίας, ακούς ακόμη έναν θαμπό λυγμό ή έναν πολιτικό λόγο που μόλις ξημέρωσε. Στην Αθήνα, τα ονόματα των δρόμων δεν είναι πινακίδες, το έχουμε καταλάβει πλέον. Μοιάζουν με πολεμικές ιαχές και ραφές μνήμης. Η Κλαυθμώνος μάς θυμίζει ότι, ακόμη κι αν αλλάξουν υπουργεία, κυβερνήσεις, ακόμη κι αν βάλουμε νέες ταμπέλες, η πόλη κουβαλάει τα δάκρυα, μα και την ελπίδα των ανθρώπων της. Κι αυτός ο υπόκωφος λυγμός τής πάει, την κρατά ξάγρυπνη.
Ποιο ελληνικό νησί βρίσκεται στην «κορυφή του κόσμου» το 2025 σύμφωνα με το Travel + Leisure
by 