Το «Ησυχαστήριο του Βασιλιά» στον Εθνικό Κήπο μια ανατομία πέρα από το γραφικό.
Μέσα στο πυκνό φύλλωμα του Εθνικού Κήπου, στέκει ένα λιλιπούτειο διώροφο νεοκλασικό που πολλοί βιαστικά προσπερνούν, αν και υπήρξε το ιδιωτικό καταφύγιο των Όθωνα-Αμαλίας, ένα είδος βασιλικού “hunting lodge” όπου ο νεαρός Γερμανός μονάρχης ξεκινούσε τα κυνηγετικά του πρωινά, προτού η έκπτωσή του το 1862 το καταδικάσει σε μακρόχρονη αφάνεια.
Στην περιγραφή που βρίκσεται εξωτερικά του κτιρίου ανφέραται πως χρησιμοποιήθηκε και ως γραφέιο του βασιλιά Γεώργιου του Α’.
Από τα μέσα της δεκαετίας του 1840 (χρονολογία που συμπίπτει με την ολοκλήρωση των Βασιλικών Κήπων) το κτίσμα εναρμονίζεται με τη μεσογειακή φύση χωρίς ποτέ να επιβληθεί σε αυτήν, καθώς ακολουθεί ταπεινές, σχεδόν «οικιακές» αναλογίες: ο αρχικός πυρήνας αποδίδεται στον Σταμάτιο Κλεάνθη, αν και μεταγενέστερες πηγές μνημονεύουν τον Παναγιώτη Κάλκο ή ακόμη και τον Ernst Ziller, γεγονός που μαρτυρά πόσο ρευστή υπήρξε η αρχιτεκτονική πατρότητα στην Αθήνα του 19ου αιώνα. Στην περιγραφή που βρίκσεται εξωτερικά του κτιρίου ανφέραται πως χρησιμοποιήθηκε και ως γραφέιο του βασιλιά Γεώργιου του Α’.
Η Αθήνα σε στεγαστική ασφυξία: το σχέδιο Στουρνάρα για να κοπεί ο Γόρδιος δεσμός
Η μορφολογία του εντυπωσιάζει περισσότερο όσο την εξετάζει κανείς: πρόπυλο με δωρικούς κίονες και αέτωμα, όψεις από μάρμαρο και πωρόλιθο «ντυμένες» με τετράγωνα κεραμικά πλακίδια (ένα σπάνιο υλικό για τα αθηναϊκά νεοκλασικά, που προσδίδει θερμή χρωματική πατίνα και ταυτόχρονα λειτουργεί ως υγρομονωτικό κέλυφος, στο εσωτερικό, μια ελικοειδής ξύλινη κλίμακα οδηγεί σε όροφο-παρατηρητήριο με δεκαέξι μικρά ανοίγματα, σχεδιασμένα ώστε να καδράρουν το πράσινο αντί για τον αστικό ορίζοντα.
Το 1984-85, σε μια προσπάθεια επανενεργοποίησης της κληρονομιάς του Κήπου, το περίπτερο μετατράπηκε σε Βοτανικό Μουσείο: στο ισόγειο εκτέθηκαν αποξηραμένα δείγματα άνω των 500 φυτικών ειδών, ενώ στον όροφο παρουσιάστηκαν οι υδατογραφίες του βοτανολόγου Π. Κανταρτζή του 1856, δημιουργώντας έναν διάλογο ανάμεσα στην επιστήμη της βοτανικής και την ιστορική μνήμη του τόπου.
Εθνικός κήπος – Το ησυχαστήριο του βασιλιά Γεωργίου του Α’.
Ωστόσο, η έλλειψη συστηματικής συντήρησης (υγρασία στους τοίχους, φθορές στην κεραμοσκεπή, παλαιωμένο ηλεκτρολογικό δίκτυο, οδήγησε στο οριστικό κλείσιμο του Μουσείου και εγκατάλειψη του κτιρίου. Κάτι λυπηρό αν αναλογιστεί κανέις πως τόσο σημαντικά κτίρια χάνονται και μαζί τους παίρνουν ένα μέρος της ομορφιάς της Αθήνας μας.
Παρόλο που στο παρελθόν είχαν υποσχεθεί πως μαζί με την ανάπλαση του Εθνικού Κήπου θα υπήρχε προοδευτική αποκατάσταση των ιστορικών κτισμάτων, μάλλον οι μελέτες έμειναν επί χάρτου.
Γιατί αξίζει να μας νοιάζει;
Σε μια περίοδο όπου η συλλογική συνείδηση της πόλης ταλαντώνεται ανάμεσα στην επιταχυνόμενη τουριστικοποίηση και την ανάγκη για ήπιους, βιώσιμους δημόσιους χώρους, το βασιλικό συχαστήριο λειτουργεί ως σπάνια υπενθύμιση ότι το ιστορικό παρελθόν μπορεί να διατηρήσει λειτουργικό ρόλο, όχι ως σκηνογραφία, αλλά ως ζωντανός κόμβος περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, μνήμης και αστικής ανάπαυλας, αρκεί να του εξασφαλίσουμε τη δεύτερη και οριστικά βιώσιμη ζωή που του αξίζει.
Ξέρεις πραγματικά την Αθήνα; Πέντε μικρές και σχεδόν άγνωστες ιστορίες
by 