Ζούμε στην εποχή που η πόλη και γενικότερα το αστικό τοπίο, δίνει την αίσθηση ότι γεμίζει με ανθρώπινες «μονάδες» που υπάρχουν σχεδόν «αλγοριθμικά» χωρίς όμως να συνυπάρχουν ουσιαστικά. Άνθρωποι χαμένοι σε ένα αδιάκοπο scrolling και ψηφιακής απόσπασης εγκλωβισμένοι σε μια οθόνη που μοιάζει πλέον πιο ζωντανή, πιο επείγουσα και σίγουρα πιο ελκυστική από το πραγματικό περιβάλλον που βιώνουμε. Αν και το ευρύ φάσμα της κοινωνικής αποξένωσης δεν είναι το θέμα που προσεγγίζουμε άμεσα σε αυτές τις γραμμές, αποτελεί μια ορατή πραγματικότητα που σίγουρα δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Τα δεδομένα από την «ψηφιακή απόσπαση» και το scrolling
Αυτή η σταδιακή αποκοπή από το κοινωνικό σύνολο μεταφράζεται αναπόφευκτα σε μια επικίνδυνη «τύφλωση» μέσα στο ίδιο το περιβάλλον που κινούμαστε καθημερινά. Η απόσπαση που χαρακτηρίζει τη συμπεριφορά μας δεν είναι απλή αφηρημάδα είναι μια νευρολογική παγίδα που μετατρέπει τον σύγχρονο άνθρωποσε έναν «αόρατο πεζό» μεταξύ συρμού και αποβάθρας ή σε έναν αφηρημένο οδηγό, που κινείται αποκομμένος, λειτουργώντας απλά με το ένστικτο, σε μια πόλη που απαιτεί πλήρη εγρήγορση.
Τα δεδομένα από το Ohio State University προσδίδουν μια ανησυχητική διάσταση, καταγράφοντας έναν υπερδιπλασιασμό των τραυματισμών από «ψηφιακή απόσπαση» μέσα στην τελευταία δεκαετία. Η στατιστική αυτή αναδεικνύει πως το συνεχές scrolling εξελίσσεται σε μια συνειδητή έκθεση σε έναν διαρκή κίνδυνο, όπου η ασφάλεια του πεζού εξαρτάται πλέον περισσότερο από την τύχη και τα αντανακλαστικά των άλλων, παρά από τη δική του επίγνωση για το τι συμβαίνει γύρω του.
Η αόρατη απόσταση ανάμεσα στην οθόνη και το περιβάλλον
Η βιολογική μας ήττα απέναντι στους αλγορίθμους
Δεν πρόκειται για απλή αφηρημάδα, αλλά για τη βιολογική μας ήττα απέναντι σε αλγορίθμους που διεκδικούν κάθε δευτερόλεπτο του βλέμματός μας. Ο Adam Gazzaley και η Gloria Mark το έχουν τεκμηριώσει, καθώς ο εγκέφαλος δεν κάνει multitasking, απλώς μεταπηδά από τη μία εστίαση στην άλλη με τεράστιο γνωστικό κόστος. Όσο σκρολάρετε, ο εγκέφαλος βιώνει την «τύφλωση εκ προσοχής»· βλέπετε το εμπόδιο, αλλά το κέντρο ελέγχου δεν το καταγράφει, καθώς είναι απασχολημένο με τη ντοπαμίνη ενός notification. Η Jean Twenge προειδοποιεί πως το «επείγον» του ψηφιακού κόσμου έχει υποβαθμίσει το «πραγματικό» του φυσικού περιβάλλοντος, κάνοντας μια οθόνη 6 ιντσών να φαντάζει πιο επιβλητική από τους κινδύνους μιας λεωφόρου. Ο David Strayer συγκρίνει την απόσπαση του texting με την οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ, κι εμείς το εφαρμόζουμε καθημερινά περπατώντας.
Η ιστορική μέρα που το πρώτο «Μετρό» ένωσε την Αθήνα με τον Πειραιά – 157 χρόνια απο τα εγκαίνια
Το κυνήγι της άχρηστης πληροφορίας σε real time
Το φαινόμενο αυτό τροφοδοτείται από ένα ασταμάτητο κυνήγι της πληροφορίας, μια ψυχική ανάγκη να είμαστε διαρκώς συνδεδεμένοι με τη ροή των γεγονότων. Στην εποχή της υπερπληροφόρησης, ο φόβος μήπως «χάσουμε κάτι» υπερισχύει συχνά της κοινής λογικής, αναγκάζοντάς μας να καταναλώνουμε δεδομένα ακόμη και στις πιο ακατάλληλες συνθήκες. Αυτή η ψηφιακή υπερδιέγερση δημιουργεί μια ψευδαίσθηση ελέγχου, ενώ στην πραγματικότητα μας στερεί την ουσιαστική αντίληψη του χώρου. Τελικά, η προσπάθειά μας να τα γνωρίζουμε όλα σε πραγματικό χρόνο, μας καθιστά τραγικά απόντες από το μοναδικό σημείο που έχει σημασία για την ασφάλειά μας: το εδώ και το τώρα.
Οδεύοντας προς την πλήρη κοινωνική αποξένωση
Η τεχνολογία, ενώ υπόσχεται σύνδεση, καταλήγει να δημιουργεί μια νέα κατηγορία υπνοβατών που μετακινούνται στην πόλη χωρίς να την ακούν ή να τη βλέπουν. Η επιστροφή στις αισθήσεις είναι μάλλον μια επιτακτική ανάγκη επιβίωσης σε ένα περιβάλλον ασταμάτητης πληροφορίας.
…food for thought!
Επιμέλεια & Σχόλιο: Νεκτάριος Ντούζουγλης – Χορμοβίτης
Πηγές:
-
Adam Gazzaley & Larry D. Rosen: The Distracted Mind: Ancient Brains in a High-Tech World (MIT Press).
-
Gloria Mark: Έρευνες για τον χρόνο συγκέντρωσης και το κόστος εναλλαγής προσοχής στην ψηφιακή εποχή (University of California, Irvine).
-
David Strayer: Μελέτες για την απόσπαση προσοχής οδηγών και τη σύγκριση με την οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ (University of Utah).
-
Ohio State University: Στατιστικά στοιχεία για τον υπερδιέγερση και τον διπλασιασμό τραυματισμών πεζών λόγω χρήσης κινητού.
by 