Σαν σήμερα το 1869, η Αθήνα μπήκε σε τροχιά εκσυγχρονισμού. Η πρώτη ατμομηχανή ξεκίνησε από το Θησείο για τον Πειραιά, καλύπτοντας την απόσταση σε 19 λεπτά και αλλάζοντας για πάντα τις μετακινήσεις στην Αττική.
Η Αθήνα απέκτησε την πρώτη της ευρωπαϊκού τύπου σύνδεση πριν από 157 χρόνια, όταν η ατμομηχανή με τα έξι βαγόνια κάλυψε για πρώτη φορά τη διαδρομή από το Θησείο στον Πειραιά. Τα εγκαίνια του Σιδηροδρόμου Αθηνών – Πειραιώς (Σ.Α.Π.) πραγματοποιήθηκαν στις 27 Φεβρουαρίου 1869 σε πανηγυρικό κλίμα, παρουσία της Βασίλισσας Όλγας και της πολιτικής ηγεσίας, τερματίζοντας την εποχή που η επικοινωνία με το λιμάνι γινόταν αποκλειστικά με άμαξες και παμφορεία.
Η κατασκευή του σταθμού Πειραιά, το 1926
Από τις πρώτες απορρίψεις στη νομοθετική κατοχύρωση
Η ιδέα για τη σιδηροδρομική σύνδεση των δύο πόλεων δεν ήταν νέα, αλλά συνάντησε πολλές δυσκολίες. Η πρώτη πρόταση κατατέθηκε από τον Φρειδερίκο Φεράλδη το 1835, μόλις έναν χρόνο μετά την ανακήρυξη της Αθήνας σε πρωτεύουσα, όμως απορρίφθηκε. Χρειάστηκαν δύο δεκαετίες και η επιμονή προσωπικοτήτων όπως ο Αλέξανδρος Ραγκαβής, μέχρι η Κυβέρνηση του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου να ψηφίσει το 1855 τον Νόμο ΤΖ’ «Περί συστάσεως σιδηροδρόμου Απ’ Αθηνών εις Πειραιά».
Το έργο πήρε σάρκα και οστά το 1867 υπό την επίβλεψη του Βρετανού Εδουάρδου Πίκερινγκ, ο οποίος ίδρυσε την Ανώνυμη Εταιρία «Απ’ Αθηνών εις Πειραιά Σιδηροδρόμου». Η πρώτη δοκιμή έγινε στις 17 Φεβρουαρίου 1869 και δέκα μέρες μετά πραγματοποιήθηκαν τα επίσημα εγκαίνια. Η ατμομηχανή κάλυπτε την απόσταση των 8 χιλιομέτρων σε μόλις 19 λεπτά, μια επανάσταση για την εποχή, προσφέροντας ταχύτητα και αξιοπιστία στις μετακινήσεις εμπόρων και πολιτών.
Από το Αρχείο της ΕΡΤ
Στις 17 Φεβρουαρίου του 1869 εκτελείται το πρώτο δοκιμαστικό δρομολόγιο του ατμοκίνητου αστικού σιδηροδρόμου Αθήνας (Θησείου) – Πειραιά. Τα επίσημα εγκαίνια έγιναν στις 27 Φεβρουαρίου 1869, ενώ επιβάτες στο πρώτο δρομολόγιο ήταν η βασίλισσα Όλγα, ο πρωθυπουργός Θρασύβουλος Ζαΐμης, καθώς και πλήθος υπουργών, στρατιωτικών, διπλωματών και επισήμων. Η πόλη της Αθήνας με εκείνη του Πειραιά συνδέονται πλεον με σιδηρόδρομο, ενώ ο συρμός αποτελείται από έξι βαγόνια και διανύει τη διαδρομή 8,5 χιλιομέτρων από το Θησείο στον Πειραιά σε 19 περίπου λεπτά. Πρόκειται για το πρώτο στάδιο εξέλιξης του Αστικού Σιδηρόδρομου Πειραιά – Κηφισιάς, ο οποίος ξεκίνησε ως ατμοκίνητος και εξελίχθηκε σε ηλεκτροκίνητο. Το 1855, είκοσι χρόνια μετά την πρώτη πρόταση για ίδρυση σιδηρορμόμου, ο πρωθυπουργός και υπουργός Εξωτερικών Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος καταθέτει το πρώτο νομοσχέδιο για την ίδρυση σιδηροδρόμου Αθήνας – Πειραιά. Το 1867 κατακυρώνεται στον Άγγλο επιχειρηματία Εδουάρδο Πίκερινγκ, και το έργο ξεκινάει το Νοέμβριο του ίδιου έτους και στις 17 Φεβρουαρίου του 1869 έχει τελειώσει το έργο και γίνεται η πρώτη δοκιμή της διαδρομής. Στις 16 Σεπτεμβρίου του 1904 ηλεκτροδοτείται ο σιδηρόδρομος, ενώ έχει ήδη στρωθεί διπλή γραμμή και έχει ξεκινήσει το 1889 η κατασκευή σήραγγας από το Θησείο μέχρι την Ομόνοια (Λυκούργου και Αθηνάς), όπου δημιουργήθηκε και ο παλιός σταθμός της Ομόνοιας, ο οποίος εγκαινιάστηκε στις 17 Μαΐου του 1895. Το Αρχείο της ΕΡΤ για την επέτειο 155 ετών από το πρώτο δοκιμαστικό δρομολόγιο ατμοκίνητου αστικού σιδηρόδρομου στις 17 Φεβρουαρίου 1869, προτείνει την εκπομπή: ΚΛΕΙΝΟΝ ΑΣΤΥ ΑΣΤΙΚΕΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ
Σε αυτό το επεισόδιο της σειράς ντοκιμαντέρ «Κλεινόν άστυ» περιγράφεται η ανάπτυξη των αστικών συγκοινωνιών, οι οποίες ακολουθούν την εξάπλωση της πόλης και του οικιστικού/εμπορικού ιστού της και περιγράφει πώς γεννήθηκαν και ποιοι ήταν οι πρώτοι τρόποι μαζικής μετακίνησης στην πόλη, από τα πρώτα στάδια ανάπτυξης της Αθήνας ως πρωτεύουσας του ελληνικού κράτους.
Ηλεκτροδότηση και η γέννηση του ΗΣΑΠ
Η εξέλιξη του δικτύου ήταν ραγδαία. Το 1889 ξεκίνησε η κατασκευή της σήραγγας από το Θησείο μέχρι την Ομόνοια, με τον παλιό σταθμό να εγκαινιάζεται το 1895. Η σημαντικότερη τομή ήρθε στις 16 Σεπτεμβρίου 1904, όταν ο σιδηρόδρομος ηλεκτροδοτήθηκε, αφήνοντας την ατμοκίνηση στο παρελθόν. Την 1η Ιανουαρίου 1976, η εταιρεία μετονομάστηκε σε ΗΣΑΠ Α.Ε. και πέρασε στον έλεγχο του Ελληνικού Δημοσίου, αποτελώντας τη σημερινή Γραμμή 1 του Μετρό που εξυπηρετεί καθημερινά εκατοντάδες χιλιάδες επιβάτες.
by 