Τα πρωτοβρόχια στην Αττική αποτελούν κάθε χρόνο δοκιμασία που φανερώνει τις αντοχές ή τις αδυναμίες, καθώς αδιάψευστο στοιχείο και απόδειξη ειναί πάντα η εικόνα των συνεπειών. Αν υποθέσουμε ότι μια μεσαίας έντασης βροχή θα έπρεπε να περνά σχεδόν απαρατήρητη, με τους δρόμους να παραμένουν λειτουργικοί και την πόλη να συνεχίζει τον ρυθμό της χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα, η ελληνική πραγματικότητα αποδεικνύει συχνά το ακριβώς αντίθετο. Μια καταιγίδα διάρκειας λίγων ωρών αρκεί για να πλημμυρίσουν οι δρόμοι, να παραλύσει η κυκλοφορία και να αναδειχθούν για άλλη μια φορά τα χρόνια προβλήματα των υποδομών.
Καταιγίδα στην Αττική
Το 2024 ήταν μια χρονιά που κατέδειξε με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο την έκταση του προβλήματος. Στην Αθήνα, οι αιτήσεις τομών ξεπέρασαν τις 1.800, αφήνοντας πίσω τους κακοτεχνίες, πρόχειρα μπαλώματα και λακκούβες που μετατράπηκαν σε μόνιμες παγίδες για οδηγούς και πεζούς.
Αττική – Πατήσια
Ομοίως, στον Πειραιά ο δήμαρχος Γιάννης Μώραλης κατήγγειλε δημόσια τις εταιρείες που σκάβουν δρόμους και πεζοδρόμια χωρίς να αποκαθιστούν τις ζημιές, με αποτέλεσμα η εικόνα της πόλης να θυμίζει εργοτάξιο που δεν τελειώνει ποτέ. Παράλληλα, οι καταιγίδες που έπληξαν την Αττική οδήγησαν σε δεκάδες αντλήσεις υδάτων, σε διακοπές ρεύματος και σε κοπές δέντρων, αποδεικνύοντας ότι ακόμη και φαινόμενα μέτριας έντασης μπορούν να δημιουργήσουν σοβαρές δυσλειτουργίες.
Πειραιάς: Ο Γιάννης Μώραλης κατήγγειλε δημόσια τις εταιρείες που σκάβουν δρόμους και πεζοδρόμια χωρίς να αποκαθιστούν τις ζημιές, με αποτέλεσμα η εικόνα της πόλης να θυμίζει εργοτάξιο
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική αν συνεκτιμηθεί ο παράγοντας της κλιματικής αλλαγής. Σύμφωνα με μελέτες, τα ακραία καιρικά φαινόμενα στην Ελλάδα έχουν αυξηθεί κατά περίπου 20% την τελευταία δεκαετία, ενώ η ένταση και η ταχύτητα με την οποία πέφτει η βροχή ξεπερνούν πλέον τις δυνατότητες των υπαρχόντων δικτύων απορροής. Ο καθηγητής Ευθύμιος Λέκκας έχει επισημάνει ότι, αν η Αθήνα δεχόταν μια καταιγίδα αντίστοιχη με εκείνη που έπληξε πρόσφατα τη Βαλένθια, οι επιπτώσεις θα ήταν καταστροφικές: με τα ρέματα κλεισμένα, με την άναρχη αστικοποίηση να έχει αφανίσει φυσικές διόδους απορροής και με τα έργα υποδομής να παραμένουν ανολοκλήρωτα, η πόλη δεν θα μπορούσε να ανταποκριθεί.
Κλιματική αλλαγή και η διπλή πρόκληση
Η διάσταση της κλιματικής αλλαγής καθιστά τα πρωτοβρόχια ακόμη πιο κρίσιμο ζήτημα για την Αττική. Σύμφωνα με το IPCC, τα ακραία επεισόδια βροχόπτωσης αυξάνονται διεθνώς, με σαφή σύνδεση με την ανθρωπογενή θέρμανση, ενώ μια πρόσφατη μελέτη αποδίδεται ότι οι καταιγίδες στην Ελλάδα είναι σήμερα κατά 10-15% πιο υγρές σε σχέση με το παρελθόν. Παράλληλα, οι προβλέψεις για τη Μεσόγειο δείχνουν μείωση της συνολικής βροχόπτωσης αλλά αύξηση της έντασης των ισχυρών γεγονότων, δηλαδή περισσότεροι ξηροί μήνες και, όταν βρέχει, καταρρακτώδης βροχή που υπερφορτώνει τα δίκτυα απορροής. Στοιχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου καταγράφουν ήδη αύξηση της συχνότητας και της έντασης των ακραίων φαινομένων στην Ελλάδα την τελευταία δεκαετία, γεγονός που σημαίνει ότι κάθε νέα φθινοπωρινή καταιγίδα δεν είναι απλώς μια δοκιμασία ρουτίνας αλλά μια πρόγευση για τα πιο ακραία σενάρια που φέρνει το μέλλον. Ωστόσο, η Αττική βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με τον κίνδυνο λειψυδρίας, και τα στοιχεία είναι αμείλικτα. Το 2023 τα αποθέματα υδάτων στους ταμιευτήρες της περιφέρειας έφταναν τα 930 εκατομμύρια κυβικά μέτρα, το 2024 μειώθηκαν στα 639 εκατομμύρια και το καλοκαίρι του 2025 περιορίστηκαν στα 521 εκατομμύρια. Μέσα σε τρία μόλις χρόνια, οι ταμιευτήρες έχασαν πάνω από το μισό των αποθεμάτων τους, γεγονός που καταγράφεται ως ιστορικό χαμηλό. Σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και της ΕΥΔΑΠ, η πτώση αυτή ξεπερνά το 50% σε σχέση με το 2022, όταν τα αποθέματα ανέρχονταν σε περισσότερα από 1,2 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. Κατά συνέπεια, κάθε βροχή είναι αναγκαία για την αναπλήρωση του υδροφόρου ορίζοντα και για την κάλυψη των αναγκών εκατομμυρίων κατοίκων, και το παράδοξο είναι ότι ενώ τις έχουμε ανάγκη περισσότερο από ποτέ, τις υποδεχόμαστε με φόβο αντί με ανακούφιση, λόγω της αδυναμίας των υποδομών να τις διαχειριστούν.
Περιφέρεια Αττικής: Πού βρισκόμαστε ;
Η Περιφέρεια Αττικής, αναγνωρίζοντας τον κίνδυνο, έχει εντάξει τα τελευταία χρόνια σειρά αντιπλημμυρικών έργων. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, περισσότερα από 40 έργα βρίσκονται σε εξέλιξη ή σε φάση δημοπράτησης, με συνολικό προϋπολογισμό που ξεπερνά τα 500 εκατομμύρια ευρώ. Σημαντικά έργα εκτελούνται σε περιοχές όπως το Χαλάνδρι, η Νέα Φιλαδέλφεια, το Περιστέρι και το Ίλιον, όπου κάθε χρόνο καταγράφονται πλημμυρικά φαινόμενα. Ιδιαίτερα κρίσιμο θεωρείται το έργο της Πικροδάφνης, που αφορά τα νότια προάστια και αναμένεται να μειώσει τον κίνδυνο υπερχείλισης σε κατοικημένες περιοχές. Ομοίως, στον Κηφισό συνεχίζονται εργασίες ενίσχυσης και καθαρισμού, με στόχο να περιοριστεί η πιθανότητα υπερχείλισης.
Πώς προετοιμάζεται η Αττική απέναντι σε πλημμύρες; Οι δηλώσεις Κικίλια και Χαρδαλιά
Τα SOS ερωτήματα προς τους Δήμους επιστρέφουν
Μέσα σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, τα ερωτήματα είναι πιο καίρια από ποτέ:
-
Είναι καθαρά τα φρεάτια και συντηρημένοι οι υπονόμοι;
-
Υπάρχει οργανωμένο σχέδιο αντιπλημμυρικής προστασίας, αντίστοιχο με εκείνο της αντιπυρικής περιόδου;
-
Ποιος θα ολοκληρώσει τα έργα που έμειναν στη μέση;
-
Πόσο έτοιμοι είναι οι Δήμοι να προστατεύσουν τους πολίτες σε έναν χειμώνα που, λόγω κλιματικής αλλαγής, προβλέπεται πιο δύσκολος;
Αν λάβουμε υπόψη ότι για την αντιπυρική περίοδο οι Δήμοι καλούνται σε λεπτομερή σχέδια δράσης, αντίστοιχη προετοιμασία θα έπρεπε να υπάρχει και για την αντιπλημμυρική περίοδο. Το ερώτημα είναι αν έχει υπάρξει ουσιαστική πρόοδος προς αυτή την κατεύθυνση. Έχουν καθαριστεί τα φρεάτια και οι υπονόμοι; Υπάρχουν καταγεγραμμένα σχέδια έκτακτης ανάγκης; Ποιος θα ολοκληρώσει τα έργα που παραμένουν στη μέση, αφήνοντας τις γειτονιές εκτεθειμένες; Και, εν τέλει, πόσο έτοιμες είναι οι τοπικές αρχές να αντιμετωπίσουν έναν χειμώνα που, με βάση όλες τις ενδείξεις, θα είναι πιο απαιτητικός από τους προηγούμενους;
(«Καμπανάκι» επιστημόνων για αντιπλημμυρικά έργα – ANT1 2024)
Τα πρωτοβρόχια δεν είναι ούτε «ευλογία» ούτε «κατάρα»· είναι καθρέφτης. Αναδεικνύουν με αμείλικτο τρόπο τις ευθύνες και τις ελλείψεις, αλλά και την ανάγκη να δούμε τη βροχή όχι ως απειλή, αλλά ως πολύτιμο αγαθό που πρέπει να διαχειριστούμε με σοβαρότητα. Όπως τόνιζε ο Αριστοτέλης, «το ήθος του ανθρώπου είναι η μοίρα του».
Επιμέλεια: Νεκτάριος Ντούζουγλης – Χορμοβίτης
Πηγές:
-
ΕΜΥ – Δελτία πρόγνωσης καιρού, ΕΥΔΑΠ, Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, Περιφέρεια Αττικής, Ethnos, EnergyMag , ANT1
Διαβάστε Επίσης:
Δήμος Κερατσινίου – Δραπετσώνας: Η Ραγδαία αύξηση της παραβατικότητας τέθηκε στο δημοτικό συμβούλιο
by 