Οι έντονες βροχοπτώσεις των τελευταίων δύο μηνών στην Αττική, σε συνδυασμό με το πρόσφατο περιστατικό στο ρέμα της Πικροδάφνης που προκάλεσε σοβαρές ζημιές σε υποδομές και ανησυχία στους κατοίκους, έφεραν ξανά στο προσκήνιο το ζήτημα της ευαλωτότητας της Αττικής απέναντι στα πλημμυρικά φαινόμενα. Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, το πρόβλημα δεν σχετίζεται μόνο με την ένταση της βροχής, αλλά με ένα πλέγμα παραγόντων που καθιστούν τον κίνδυνο πολυδιάστατο.
Οι επιστήμονες εξηγούν το «δομικό» πρόβλημα
Σύμφωνα με την υδρολόγο Δρ. Ελισάβετ Φελώνη, το περιστατικό στην Πικροδάφνη αποτελεί σύμπτωμα ενός διαχρονικού και δομικού προβλήματος. Όπως εξηγεί, οι αντιπλημμυρικές υποδομές της Αττικής έχουν σχεδιαστεί με βάση παλαιά υδρολογικά δεδομένα και δεν ανταποκρίνονται πλέον στη σημερινή κλιματική πραγματικότητα. Αποτέλεσμα είναι να εκδηλώνονται πλημμύρες ακόμη και σε βροχοπτώσεις μικρής περιόδου επαναφοράς, δηλαδή φαινόμενα που θεωρούνταν μέχρι πρότινος συνηθισμένα.
Το ρέμα της Πικροδάφνης αποτελεί έναν από τους τελευταίους ελεύθερους φυσικούς «πνεύμονες» της Αττικής, διατρέχοντας τους δήμους Ηλιούπολης, Αγίου Δημητρίου, Αλίμου και Παλαιού Φαλήρου.
Καθοριστικό ρόλο παίζει και ο τρόπος με τον οποίο αναπτύχθηκε ιστορικά το λεκανοπέδιο. Η εκτεταμένη τσιμεντοποίηση, η κάλυψη και η στένωση των ρεμάτων, καθώς και η αυθαίρετη δόμηση, έχουν περιορίσει δραστικά τη φυσική ικανότητα του εδάφους να απορροφά το νερό. Έτσι, οι δρόμοι μετατρέπονται σε χειμάρρους μέσα σε ελάχιστο χρόνο. Ιδιαίτερα τρωτά χαρακτηρίζονται ρέματα όπως της Εσχατιάς, του Ποδονίφτη, του Σαρανταπόταμου, αλλά και εκείνα που διασχίζουν πυκνοδομημένες περιοχές, όπως της Πικροδάφνης και του Χαλανδρίου.
Στο γενικότερο πλαίσιο, ο καθηγητής και διευθυντής του Εργαστηρίου ASSIST του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, Δημήτρης Εμμανουλούδης, επισημαίνει ότι κάθε πλημμυρικό φαινόμενο προκύπτει από τη συνδυασμένη δράση δύο παραγόντων: της «επίθεσης», δηλαδή της βροχόπτωσης, και της «υποδοχής», δηλαδή της κατάστασης του φυσικού και αστικού υποβάθρου. Όπως τονίζει, το ίδιο ύψος βροχής μπορεί να έχει τελείως διαφορετικές συνέπειες, ανάλογα με τη γεωλογία, τη μορφολογία, τη βλάστηση και την υγρασία του εδάφους.
Έντονες βροχοπτώσεις στους δρόμους της Αθήνας
Ιδιαίτερη απειλή προέρχεται και από τους ορεινούς όγκους γύρω από την Αττική. Οι επαναλαμβανόμενες δασικές πυρκαγιές έχουν αποδυναμώσει τη φυσική προστασία, επιτρέποντας στο νερό και στα φερτά υλικά να κατεβαίνουν με μεγάλη ταχύτητα προς τις κατοικημένες περιοχές. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι απαιτείται συνδυασμός μεγάλων αντιπλημμυρικών έργων, πράσινων παρεμβάσεων στον αστικό ιστό και συστηματικής παρακολούθησης.
Το ρέμα της Πικροδάφνης μετά από καταιγίδα
Στο πλαίσιο αυτό, αναπτύσσεται και το προγνωστικό σύστημα πλημμυρικού κινδύνου INACHOS, ένα ψηφιακό εργαλείο που φιλοδοξεί να προσφέρει πιο ακριβείς προβλέψεις επικινδυνότητας έως και 72 ώρες πριν από ένα φαινόμενο. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η αξιοποίηση τέτοιων συστημάτων μπορεί να ενισχύσει ουσιαστικά την πρόληψη και την έγκαιρη προειδοποίηση, μετατρέποντας τη γνώση σε κρίσιμο εργαλείο προστασίας των πολιτών.
by 