Σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία, ο τουρισμός έχει μετατραπεί σε ένα σύνθετο πεδίο οικονομικών και κοινωνικών ανακατατάξεων. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ακούγεται τουλάχιστον οξύμωρο το πώς συζητάμε ξανά για «κρίση» στον τουρισμό, σαν να πρόκειται για ένα ξαφνικό φαινόμενο που έφερε η επικαιρότητα κι εμείς πέφτουμε απ’ τα σύννεφα. Ο προβληματισμός για την πορεία του τουρισμού στην Ελλάδα δεν ξεκινά σήμερα, καθώς ήδη από το 2008 γνωρίζαμε ότι διανύουμε μια μακρά περίοδο διαδοχικών κρίσεων, που επηρεάζουν αναπόφευκτα και την τουριστική αγορά. Ωστόσο, το επίμονο focus στην παγκόσμια ζήτηση μας έκανε συχνά να παραβλέπουμε την κινητήριο δύναμη του τόπου μας, που σίγουρα δεν εστιάζεται ούτε θα έπρεπε να εστιάζεται μόνο σε εξωγενείς παράγοντες. Το ζητούμενο, λοιπόν, είναι να μη χαθεί εντελώς το παιχνίδι με τον εγχώριο, ντόπιο τουρισμό. Με τον Έλληνα που θέλει να διεκδικήσει ξανά τις διακοπές του, που θέλει να ξοδέψει σωστά, με τον τρόπο που ξόδευε πριν από 20-30 χρόνια, να αγαπήσει ξανά τον τόπο, να ανακαλύψει περιοχές και να χτίσει μια πιο ουσιαστική σχέση με τον προορισμό.
Το τουριστικό προϊόν και τα δεδομένα της αγοράς στην Ελλάδα
Μολονότι ο τουρισμός θεωρείται και δικαίως η ατμομηχανή μας, κάπου στην πορεία, ο κλάδος, κυρίως της διαμονής και σε αρκετές περιπτώσεις της εστίασης, έγειρε προς μια μονοδιάστατη κατεύθυνση, αφού μπήκε στη λογική της «ξενομανίας» και κάπου έχασε το ισοζύγιο. Η υπερβολική εξάρτηση από το εξωτερικό κοινό και τα πρότυπα μαζικής κατανάλωσης προφανώς άφησε πίσω την εγχώρια δυναμική, αυτή που σε περιόδους κρίσης θα μπορούσε να λειτουργήσει ως σταθεροποιητικός πυλώνας.
Τουρισμός στην Ελλάδα
Ο τουρισμός και τα δεδομένα της αγοράς
Η ανάγκη για στροφή στην εσωτερική παραγωγή επιβεβαιώνεται από τα επίσημα στοιχεία, καθώς ο πολλαπλασιαστής του ελληνικού τουρισμού εκτιμάται στο 2,65, γεγονός που σημαίνει ότι για κάθε 1 ευρώ τουριστικής δαπάνης που διοχετεύεται στην τοπική αγορά, το ΑΕΠ της χώρας ενισχύεται συνολικά κατά 2,65 ευρώ. Παράλληλα, με βάση τα στοιχεία του ΙΝΣΕΤΕ, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του κλάδου, καθώς οι πολύ μικρές επιχειρήσεις αντιπροσωπεύουν πάνω από το 90% των καταλυμάτων. Τέλος, η εξάρτηση από το εξωτερικό παραμένει σε υψηλά επίπεδα, αναδεικνύοντας το κενό που αφήνει η υποχώρηση της εγχώριας τουριστικής κατανάλωσης, παρόλο που αυτή η κατανάλωση θα μπορούσε να θωρακίσει το τουριστικό μας προϊόν.
Επιτακτική ανάγκη η διασύνδεση του τουρισμού με την εγχώρια παραγωγή
Δεν μπορεί κανείς να αμφισβητήσει την προσπάθεια της τοπικής αυτοδιοίκησης για τη στήριξη της οικογενειακής επιχείρησης. Αυτό το κομμάτι της αγοράς δεν αρκεί να «κρατηθεί», αλλά πρέπει να υποστηριχθεί ουσιαστικά, γιατί εκεί βρίσκεται και η ουσία. Η πυραμίδα της εγχώριας παραγωγής και της εσωτερικής αγοράς ενισχύει τη σχέση του πολίτη με την οικονομία, καθώς, ας μην κρυβόμαστε, αυτή η ισορροπία δείχνει να διαταράσσεται υπέρ των μεγάλων επενδύσεων. Για παράδειγμα, το πρωινό σε έναν ξενώνα. Το μέλι, το βούτυρο, η μαρμελάδα που φτάνουν στο τραπέζι ενός επισκέπτη. Η διαφορά είναι ουσιαστική όταν αυτά τα προϊόντα προέρχονται από Έλληνα παραγωγό. Όταν ο παραγωγός πουλήσει το προϊόν του σε μια επιχείρηση εστίασης, δημιουργείται ένας κύκλος αξίας όπου το τουριστικό προϊόν γίνεται ο φορέας της τοπικής γης. Έτσι ενισχύεται ολόκληρος ο κύκλος, μια παράλληλη «πυραμίδα» που λειτουργεί αθροιστικά για την οικονομία.
Διαβάστε Επίσης:
Τα ταξιδιωτικά γραφεία, που αποτελούν τον βασικό συνδετικό κρίκο της φιλοξενίας μας, χρειάζονται σύγχρονα όπλα για να επιβιώσουν. Η ενίσχυση της ρευστότητας, η αναβάθμιση των ψηφιακών συστημάτων και η σωστή εκπαίδευση του προσωπικού είναι ζητήματα ζωής ή θανάτου για εκατοντάδες επιχειρήσεις. Αν δεν παρθούν δραστικές αποφάσεις σήμερα, ίσως η επόμενη κρίση θα βρει τον κλάδο ακόμα πιο ανυπεράσπιστο.
Τουρισμός: Σήμα κινδύνου από τα ταξιδιωτικά γραφεία – Εκτόξευση λειτουργικού κόστους ως 64%
Προτεραιότητα η τουριστική μας ταυτότητα
Η επίκληση στη «λιγότερη γραφειοκρατία» μοιάζει με φράση που έχει πια χάσει το νόημά της. Σε έναν κλάδο όπως ο τουρισμός που καμαρώνουμε ότι είναι η «βαριά βιομηχανία», η επιβίωση εξαρτάται από δύσκολες εξισώσεις. Μολονότι έχουμε το υλικό, το mindset της αγοράς χρειάζεται επανεκκίνηση, ώστε να αλλάξουμε το αφήγημα και να διεκδικήσουμε ξανά την ταυτότητα μας, στηρίζοντας εκείνους που παράγουν και εκείνους που στηρίζουν ουσιαστικά την οικονομία.
Επιμέλεια – Σχόλιο: Νεκτάριος Ντούζουγλης – Χορμοβίτης
by 