Μπορεί η Αττική να μείνει χωρίς νερό;
Θα μπορούσε ποτέ η Αθήνα, πρωτεύουσα ευρωπαϊκής χώρας, να αντιμετωπίσει κρίση λειψυδρίας; Μπορεί να μοιάζει αδιανόητο, όμως η απάντηση είναι ότι δεν απέχουμε και πολύ από ένα τέτοιο ενδεχόμενο ή τουλάχιστον, έχουμε βρεθεί κοντά στο παρελθόν.
Στα τέλη της δεκαετίας του ’80 και έως τα μέσα των ’90s, μια μακρά περίοδος ξηρασίας είχε σχεδόν εξαντλήσει τα υδάτινα αποθέματα του λεκανοπεδίου. Η κατάσταση τότε ήταν τόσο οριακή, που επιβλήθηκαν αυστηροί περιορισμοί στη χρήση νερού και οργανώθηκαν έντονες ενημερωτικές εκστρατείες. Η λύση δόθηκε με τη διοχέτευση νερού από τον Εύηνο στον ταμιευτήρα του Μόρνου.
Πλατεία Βάθη: Η παλιά αριστοκράτισσα της Αθήνας μαρτυρά ιστορίες που δεν ειπώθηκαν
Τι συμβαίνει σήμερα;
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΕΥΔΑΠ, η Αττική, με βάση τις τρέχουσες συνθήκες και εφόσον διατηρηθούν σταθερά τα επίπεδα βροχόπτωσης, διαθέτει αποθέματα νερού επαρκή για περίπου δύο χρόνια.
Οι ταμιευτήρες που υδροδοτούν το λεκανοπέδιο είναι τέσσερις: Μόρνος, Εύηνος, Υλίκη και Μαραθώνας. Κανονικά, λειτουργούν οι δύο πρώτοι, ωστόσο εδώ και ένα χρόνο έχει ενεργοποιηθεί και το αντλιοστάσιο της Υλίκης, καθώς και γεωτρήσεις, ώστε να ενισχυθεί το δίκτυο.
Όπως επισημαίνει ο αναπληρωτής καθηγητής του ΕΜΠ Ανδρέας Ευστρατιάδης, η άντληση από την Υλίκη επιβαρύνει οικονομικά το σύστημα, σε αντίθεση με τον Μόρνο που λειτουργεί χωρίς ενεργειακό κόστος λόγω φυσικής ροής.
Τα αποθέματα σε πτωτική πορεία
Η κατάσταση είναι ανησυχητική: από το σταθερό επίπεδο του 1,1 δισεκατομμυρίου κυβικών μέτρων μεταξύ 2008-2021, σήμερα έχουμε υποχωρήσει σε περίπου 450 εκατομμύρια κυβικά. Μέσα σε έναν χρόνο παρατηρείται πτώση σχεδόν 30%, ενώ σε σχέση με το 2023, οι απώλειες αγγίζουν το 50%.
Την ίδια στιγμή, η κατανάλωση αυξάνεται. Το 2024 καταγράφηκε άνοδος της τάξης του 6,2% σε σχέση με το 2023, κυρίως λόγω υψηλών θερμοκρασιών, μειωμένων βροχοπτώσεων και μεταφοράς αφρικανικής σκόνης.
Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, οι ειδικοί δεν μιλούν ακόμη για λειψυδρία, αλλά για παρατεταμένη ξηρασία. Όπως τονίζουν, το υδροδοτικό σύστημα της Αττικής είναι ισχυρό και ανθεκτικό, προς το παρόν.
Οι προειδοποιήσεις των επιστημόνων
Ωστόσο, ομότιμοι καθηγητές όπως ο Κίμων Χατζημπίρος υπογραμμίζουν ότι η επάρκεια για δύο χρόνια δεν αποτελεί λόγο για εφησυχασμό. Αν τα επόμενα έτη είναι άνυδρα, η κατάσταση θα είναι εξαιρετικά δύσκολη, γι’ αυτό και απαιτούνται άμεσα μέτρα και προετοιμασία.
Η ΕΥΔΑΠ έχει ήδη υποβάλει προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος ένα σχέδιο για τη διασφάλιση της υδροδότησης, το οποίο περιλαμβάνει τόσο βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις όσο και μακροπρόθεσμες στρατηγικές. Σε αυτά εντάσσεται η ενίσχυση γεωτρήσεων, η μείωση της περιβαλλοντικής παροχής του Ευήνου, αλλά και η αξιολόγηση εναλλακτικών λύσεων όπως η μεταφορά νερού από άλλες πηγές ή η χρήση της τεχνολογίας αφαλάτωσης.
Η Ψυττάλεια και το χαμένο στοίχημα
Ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα που παραμένουν σε εκκρεμότητα εδώ και δεκαετίες είναι η αξιοποίηση του επεξεργασμένου νερού από τον βιολογικό καθαρισμό της Ψυττάλειας. Παρότι θα μπορούσε να χρησιμοποιείται για άρδευση ή βιομηχανική χρήση, μέχρι σήμερα απορρίπτεται στη θάλασσα.
Ο κ. Χατζημπίρος θεωρεί επίσης αναγκαία μια πιο επιθετική επικοινωνιακή στρατηγική προς τους πολίτες, υπενθυμίζοντας το παράδειγμα της δεκαετίας του ’90, όπου η ενημέρωση ήταν καθημερινή και εντατική. Παράλληλα, προτείνει την επιβολή αυξημένων τιμολογίων για τους μεγάλους καταναλωτές, καθώς και περιορισμό της επέκτασης του υδροδοτικού δικτύου, ιδιαίτερα σε περιοχές που θα μπορούσαν να καλυφθούν με τοπικές λύσεις, όπως αφαλάτωση.
Τι μας περιμένει;
Η κλιματική αλλαγή δείχνει ήδη τα σημάδια της. Το θετικό είναι ότι ακόμη υπάρχει χρόνος για δράση. Οι προτάσεις υπάρχουν, οι υποδομές υπάρχουν ,αυτό που μένει είναι η πολιτική βούληση και η ενεργοποίηση των πολιτών.
Αθήνα: Η «Ανοιχτή Γειτονιά 15 λεπτών» επεκτείνεται σε όλες τις Δημοτικές Κοινότητες
by 