Η Πλατεία Κλαυθμώνος φέρει ίσως το πιο φορτισμένο όνομα της Αθήνας, μια ονομασία που επιβλήθηκε από τη λαϊκή συνήθεια και το χιούμορ ενός χρονογράφου. Τον 19ο αιώνα, όταν στην περιοχή δέσποζε το Υπουργείο Οικονομικών, ο κήπος γέμιζε μετά από κάθε κυβερνητική αλλαγή με απολυμένους δημοσίους υπαλλήλους που θρηνούσαν για τη χαμένη τους θέση, καθώς το τότε σύστημα της «κομματικής λείας» δεν προέβλεπε μονιμότητα. Το θέαμα των δακρυσμένων «παυσίπονων» ενέπνευσε τον Δημήτριο Καμπούρογλου να της προσδώσει τον βιβλικό χαρακτηρισμό «Κλαυθμών» (τόπος κλάματος), βαφτίζοντας ατύπως αλλά ανεξίτηλα τον χώρο που μέχρι τότε άλλαζε συνεχώς ονόματα, από «Πλατεία Αισχύλου» έως «Νομισματοκοπείου».
Πριν όμως ταυτιστεί με την πολιτική αστάθεια, η περιοχή υπήρξε η πρώτη βασιλική αυλή της νέας πρωτεύουσας. Το γειτονικό μέγαρο Δεκόζη-Βούρου (σήμερα Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών) φιλοξένησε τον Όθωνα και την Αμαλία ως προσωρινή κατοικία, με τον σημερινό δημόσιο χώρο να αποτελεί ουσιαστικά τον «Κήπο του Παλαιού Παλατιού», όπου η βασίλισσα φύτεψε τον ιστορικό φοίνικα που επιβιώνει έως σήμερα. Η ιστορική διαστρωμάτωση, ωστόσο, προχωρά ακόμα βαθύτερα από τα νεότερα χρόνια, καθώς τα έργα ανάπλασης και η κατασκευή του υπόγειου σταθμού αποκάλυψαν θαμμένα τμήματα του αρχαίου Θεμιστόκλειου Τείχους και νεκροταφείο γεωμετρικών χρόνων, επιβεβαιώνοντας πως η περιοχή βρισκόταν ανέκαθεν στο μεταίχμιο της τειχισμένης πόλης.
Ήξερες ότι:
Η πλατεία αυτή υπήρξε ο κήπος των πρώτων προσωρινών βασιλικών ανακτόρων που βρίσκονται επί τις οδού Παπαρηγοπούλου (οικία Δεκόζη-Βούρου) και ο πρώτος χώρος στην νέα πρωτεύουσα που σχεδιάσθηκε με βάση κηποτεχνική μελέτη από τον κηποτεχνικό των βασιλικών ανακτόρων της Βαυαρίας Σμάρατ. Πριν γίνει «ο κήπος του παλιού παλατιού», είχε σχεδιαστεί να υπάρχει πλατεία στο σημείο αυτό, ήδη από τα πρώτα πολεοδομικά σχέδια της πόλης. Διέθετε φοίνικες, λεύκες, σιντριβάνι στο κέντρο, στέρνα με χρυσόψαρα, τέσσερις εισόδους και το «Βασιλικόν Νομισματοκοπείον» (έπειτα Υπουργείο Οικονομικών) στη βόρεια πλευρά, το οποίο αργότερα (1939) κατεδαφίστηκε. Πήρε το όνομά της από τον «κλαυθμό» που σημαίνει κλάμα. Πρώτος της έδωσε αυτό το όνομα ο χρονογράφος Δημήτριος Καμπούρογλου το 1878 σε άρθρο του στην εφημερίδα «Εστία», διότι εκεί οι απολυμένοι δημόσιοι υπάλληλοι συγκεντρώνονταν ζητώντας την επαναπρόσληψή τους από το υπουργείο εσωτερικών, πλησίον της πλατείας. Έχει αλλάξει πολλά ονόματα: «Πλατεία Νομισματοκοπείου», «Πλατεία 25ης Μαρτίου», «Πλατεία Δημοκρατίας», «Κήπος του Υπουργείου Οικονομικών», «Πλατεία Κλαυθμώνος», «Πλατεία Εθνικής Συμφιλίωσης» (επίσημη σημερινή). Επίσης, η πλατεία αυτή είναι το πρώτο σημείο παγκοσμίως, στο οποίο χρησιμοποιήθηκε αντλία νερού εναντίον διαδηλωτών, περί τα τέλη του 19ου αιώνα.
Στην γωνία των οδών Σταδίου και Δραγατσανίου στεγάστηκε και το Υπουργείο Εσωτερικών. Κατεδαφίστηκε μεταξύ 1956-1960.
Φωτογραφία από το βιβλίο “Η ΝΕΟΚΛΑΣΣΙΚΗ ΑΘΗΝΑ” ΤΟΥ ΠΑΥΛΟΥ Μ. ΜΥΛΩΝΑ, ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ (Μηχανή του Χρόνου)
Το Μνημείο Εθνικής Συμφιλίωσης
Ο τίτλος της σύνθεσης και ο συμβολισμός της ενίσχυσαν το νόημα της ενωτικής κίνησης. Το γλυπτό είναι ένα σύμπλεγμα τριών ορειχάλκινων μορφών που βρίσκεται στην Πλατεία Κλαθμώνος. Οι μορφές ύψους 8 μέτρων αγκαλιάζονται με το ένα χέρι ενώ εκτείνουν το ελεύθερο στον ουρανό σε μία κοινή πυγμή. Το γλυπτό φιλοτεχνήθηκε από τον γλύπτη Βασίλη Δωρόπουλο το 1987.
Το Μνημείο Εθνικής Συμφιλίωσης
Ο Βασίλης Δωρόπουλος (1942), Έλληνας ζωγράφος και γλύπτης. Είναι μέλος του σωματείου «Σπίτι των Καλλιτεχνών» στο Παρίσι, στην Ένωση επαγγελματιών γλυπτών του Παρισιού και της ΕΕΤ Αθήνας. Ο Βασίλης Δωρόπουλος γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Μεσοποταμία Καστοριάς από όπου σε ηλικία 23 ετών μετακόμισε με τη μητέρα του στο Παρίσι. Σπούδασε αρχικά ζωγραφική και μετά γλυπτική στην Ecole Superieure des Beaux Arts του Παρισιού, κοντά στους διάσημους Γάλλους γλύπτες Cecar, Martin Etiene και Colamarini.
Στη σύγχρονη εποχή, η πλατεία άφησε πίσω της την εικόνα του απέραντου υπαίθριου πάρκινγκ που χαρακτήριζε τις δεκαετίες του ’60 και ’70, διεκδικώντας έναν ρόλο ενότητας. Πλαισιωμένη από σημαντικά τοπόσημα, όπως το Υπουργείο Εσωτερικών και τον βυζαντινό ναό των Αγίων Θεοδώρων, παραμένει ένα ζωντανό σημείο συνάντησης όπου, κόντρα στη βιασύνη της οδού Σταδίου, αξίζει να σταθείς, να περιηγηθείς και να ανακαλύψεις τα θραύσματα της ιστορίας που επιβιώνουν ανάμεσά μας.
Πηγές: Μηχανή του Χρόνου, bonflaneur
Ανακαλύψτε:
Αθήνα: Η χαμένη συνοικία που «θυσιάστηκε» για να αναδυθεί η αρχαία ιστορία
by 