Στην καρδιά του Κολωνακίου, στους πρόποδες του Λυκαβηττού, βρίσκεται ένας χώρος που συμπυκνώνει σχεδόν 1.900 χρόνια αθηναϊκής ιστορίας. Η Πλατεία Δεξαμενής, σήμερα γνωστή για το γραφικό καφενείο της και το ιστορικό θερινό σινεμά, αποτελεί το σημείο όπου η ρωμαϊκή μηχανική συνάντησε τη νεοελληνική πνευματική ζωή.
Όλα ξεκίνησαν τον 2ο αιώνα μ.Χ., όταν ο αυτοκράτορας Αδριανός, λάτρης του ελληνικού πολιτισμού, αποφάσισε να εκσυγχρονίσει τις υποδομές της Αθήνας. Το έργο-σταθμός ήταν το Αδριάνειο Υδραγωγείο: ένα υπόγειο δίκτυο μήκους 25 χιλιομέτρων που μετέφερε νερό από τις πηγές της Πάρνηθας.
Αδριάνειο Υδραγωγείο
Το σημείο κατάληξης αυτού του άθλου της μηχανικής ήταν η Δεξαμενή, μια πέτρινη κατασκευή χωρητικότητας εκατοντάδων κυβικών μέτρων, η οποία τροφοδοτούσε ολόκληρη την πόλη. Στην είσοδό της δέσποζε ένα λαμπρό μαρμάρινο πρόπυλο με τέσσερις κίονες, του οποίου τα ερείπια μαρτυρούν ακόμα και σήμερα τη μεγαλοπρέπεια του έργου.
Τα «Κατσικάδικα» και η Αναγέννηση
Με το πέρασμα των αιώνων και την επικράτηση της Τουρκοκρατίας, το υδραγωείο παραμελήθηκε και η Δεξαμενή μπαζώθηκε. Η περιοχή γύρω από αυτήν πήρε το όνομα «Κατσικάδικα», καθώς αποτελούσε βοσκότοπο για τους βοσκούς του Λυκαβηττού.
Η τύχη της Δεξαμενής άλλαξε το 1870. Στο πλαίσιο των προσπαθειών για την υδροδότηση της πρωτεύουσας του νέου ελληνικού κράτους, η αρχαία κατασκευή καθαρίστηκε και τέθηκε ξανά σε λειτουργία. Για τις επόμενες δεκαετίες, μέχρι τη δημιουργία της λίμνης του Μαραθώνα, η Δεξαμενή ήταν ο κύριος «τροφοδότης» νερού για τους Αθηναίους.
Η νότια πλευρά της Πλατείας Δεξαμενής προς την οδό Γλύκωνος στο Κολωνάκι με την πισίνα με θαλασσινό νερό που είχε κατασκευάσει ο Δήμος για τα παιδιά, 1939. Φωτογραφία: Π. Πουλίδης / Αρχείο ΕΡΤ
Η Παράδοση των Θεοφανείων: Ο Αγιασμός των Υδάτων
Η Δεξαμενή κατέχει μια ιδιαίτερη θέση στις θρησκευτικές παραδόσεις της πόλης. Στις 6 Ιανουαρίου 1874, τελέστηκε εκεί ο πρώτος επίσημος Αγιασμός των Υδάτων στην Αθήνα.
«Ήταν μια πράξη με βαθύ συμβολισμό: Η Εκκλησία ευλογούσε το ίδιο το νερό που θα έφτανε στις βρύσες των σπιτιών της πρωτεύουσας.»
Κάθε χρόνο τα Θεοφάνεια, η Δεξαμενή ανοίγει τις πύλες της στο κοινό. Είναι η μοναδική ευκαιρία για τους πολίτες να κατέβουν στο εσωτερικό της, κάτω από την επιφάνεια της πλατείας, και να δουν την επιβλητική αρχιτεκτονική του ρωμαϊκού κτίσματος κατά τη διάρκεια της τελετής κατάδυσης του Σταυρού.
Πέρα από την τεχνική της σημασία, η Δεξαμενή ταυτίστηκε με τα γράμματα και τις τέχνες. Στο παρακείμενο καφενείο, ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης απολάμβανε το καφέ του, ενώ εκεί σύχναζαν προσωπικότητες όπως ο Κώστας Βάρναλης, ο Νίκος Καζαντζάκης και ο Γιάννης Μόραλης.
Φωτό: Χρήστος Ζήνας
Παρά τον εκσυγχρονισμό της Αθήνας, η Δεξαμενή παραμένει ένας ζωντανός οργανισμός. Στην οροφή της, ο κινηματογράφος Cine Δεξαμενή προσφέρει μια από τις πιο ατμοσφαιρικές εμπειρίες θερινού σινεμά, ενώ η ίδια η δεξαμενή παραμένει εφεδρική υποδομή της ΕΥΔΑΠ. Είναι ένας τόπος όπου το χθες και το σήμερα συνυπάρχουν αρμονικά, κάτω από τη σκιά των πεύκων.
Cine Δεξαμενή
Ματιά στο παρελθόν απο το αρχείο της ΕΡΤ
Η νότια πλευρά της Πλατείας Δεξαμενής προς την οδό Γλύκωνος στο Κολωνάκι με την πισίνα με θαλασσινό νερό που είχε κατασκευάσει ο Δήμος για τα παιδιά, 1939. Φωτογραφία: Π. Πουλίδης / Αρχείο ΕΡΤ
by 