Αρχική σελίδα Attica NewsΑκίνητα: Αλλαγές στα αυθαίρετα – Πλαίσιο για απαλλαγές και αποζημιώσεις

Ακίνητα: Αλλαγές στα αυθαίρετα – Πλαίσιο για απαλλαγές και αποζημιώσεις

από Attica Horizon
Ακίνητα

Τα ακίνητα με αδήλωτα τετραγωνικά και τα αυθαίρετα που εξακολουθούν να δημιουργούν πολεοδομικές εκκρεμότητες βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο, καθώς δύο διαφορετικές εξελίξεις φέρνουν στο προσκήνιο τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των ιδιοκτητών. Από τη μία, η νέα φορολογική ρύθμιση επιτρέπει διορθώσεις στο Ε9 για την περίοδο 2014–2026, προβλέποντας απαλλαγές από συγκεκριμένες αναδρομικές επιβαρύνσεις. Από την άλλη, ο Άρειος Πάγος εξετάζει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορούν να διεκδικηθούν αποζημιώσεις για ζημιές που προκαλούν παράνομες κατασκευές σε γειτονικά ακίνητα.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι πραγματικά σημαίνει η τακτοποίηση για τα ακίνητα και τους ιδιοκτήτες τους. Μπορεί μια φορολογική δήλωση να διορθώνει την εικόνα μιας περιουσίας χωρίς να νομιμοποιεί τα αυθαίρετα; Και ποιος προστατεύει τον γείτονα όταν μια κατασκευή περιορίζει τον φωτισμό, τον αερισμό ή τη θέα της κατοικίας του; Οι νέες διατάξεις και η απόφαση του Αρείου Πάγου αναδεικνύουν τα όρια ανάμεσα στη φορολογική συμμόρφωση, την πολεοδομική νομιμότητα και το δικαίωμα αποζημίωσης.

αυθαίρετα

 

Διορθώσεις στο Ε9 χωρίς αναδρομικό ΕΝΦΙΑ για τα ακίνητα

Με το άρθρο 51 του νόμου 5355/2026, που δημοσιεύθηκε στις 13 Νοεμβρίου, προβλέπεται η δυνατότητα υποβολής αρχικών και τροποποιητικών δηλώσεων Ε9 για τα έτη 2014 έως και 2026.

Η ρύθμιση επιτρέπει στους φορολογουμένους να διορθώσουν τα στοιχεία της ακίνητης περιουσίας τους χωρίς την επιβολή του φόρου, των τόκων και των προστίμων που θα προέκυπταν από τις συγκεκριμένες δηλώσεις, με τις εξαιρέσεις που ορίζει ο νόμος.

Στην πράξη, οι διορθώσεις μπορούν να αφορούν λανθασμένα τετραγωνικά μέτρα, αποθήκες, υπόγεια, αλλαγές χρήσης και προσθήκες που δεν είχαν αποτυπωθεί σωστά. Στις περιπτώσεις αυτές περιλαμβάνονται και χώροι που έχουν τακτοποιηθεί πολεοδομικά, όπως κλεισμένοι ημιυπαίθριοι ή επεκτάσεις κατοικιών.

Υπάρχει, ωστόσο, μια ουσιαστική εξαίρεση. Όταν δεν είχε δηλωθεί καθόλου δικαίωμα επί ενός ακινήτου μέχρι την έναρξη ισχύος του νόμου, δεν εφαρμόζεται η απαλλαγή από τον φόρο. Επομένως, η διόρθωση στοιχείων ήδη δηλωμένης ιδιοκτησίας δεν αντιμετωπίζεται φορολογικά με τον ίδιο τρόπο όπως η πρώτη δήλωση ενός εντελώς αδήλωτου δικαιώματος.

Η προθεσμία για τις διορθώσεις στα ακίνητα συνδέεται με την έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ) και λήγει στο τέλος του τέταρτου μήνα από αυτήν, με δυνατότητα παράτασης.

Πόσες φορές μπορεί ένα αυθαίρετο να «τακτοποιείται» στα χαρτιά, χωρίς να τακτοποιούνται και οι συνέπειές του; Πόσο ουσιαστική είναι μια φορολογική διευκόλυνση όταν ο ιδιοκτήτης εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπος με πολεοδομικές εκκρεμότητες, ενώ ο γείτονάς του καλείται να αποδείξει δικαστικά ότι ζημιώνεται; Και τελικά, γιατί η Πολιτεία βρίσκει τρόπους να διορθώνει αναδρομικά τις δηλώσεις των ακινήτων, αλλά η αποκατάσταση των δικαιωμάτων όσων επηρεάζονται από αυθαίρετες κατασκευές μπορεί να απαιτεί χρόνια δικαστικών διαδικασιών; Η διόρθωση του Ε9 είναι ασφαλώς χρήσιμη, δεν αποτελεί όμως λύση στο πρόβλημα της αυθαίρετης δόμησης.

Η δήλωση στο Ε9 δεν νομιμοποιεί τα αυθαίρετα

Εδώ βρίσκεται μια διάκριση που πρέπει να γνωρίζουν οι ιδιοκτήτες.

Η καταχώριση ενός αυθαίρετου δωματίου, μιας επέκτασης ή επιπλέον τετραγωνικών στο Ε9 αφορά τη φορολογική αποτύπωση της περιουσίας. Δεν αποτελεί οικοδομική άδεια και δεν συνεπάγεται πολεοδομική νομιμοποίηση.

Αυτό σημαίνει ότι ένας ιδιοκτήτης μπορεί να διορθώσει τη φορολογική εικόνα του ακινήτου του, αλλά να εξακολουθεί να έχει εκκρεμότητες που σχετίζονται με την πολεοδομική νομιμότητα της κατασκευής.

Παράλληλα, ακόμη και η υπαγωγή ενός αυθαιρέτου σε νόμο τακτοποίησης δεν αποκλείει αυτομάτως ενδεχόμενες αστικές αξιώσεις τρίτων.

Πώληση κατοικίας: Επένδυση παραθαλάσσιου ακινήτου κοντά στο Αντίρριο

Πότε ο γείτονας μπορεί να διεκδικήσει αποζημίωση

Το ζήτημα αυτό αναδεικνύεται στην απόφαση 573/2026 του Αρείου Πάγου, η οποία εκδόθηκε με αφορμή διαμάχη μεταξύ ιδιοκτητών γειτονικών ακινήτων στη Λαμία.

Σύμφωνα με το σκεπτικό της, ιδιοκτήτης που υφίσταται ζημία από αυθαίρετη κατασκευή σε γειτονικό ακίνητο μπορεί να διεκδικήσει αποζημίωση, εφόσον αποδεικνύεται ότι η κατασκευή παραβιάζει συγκεκριμένους πολεοδομικούς περιορισμούς και ότι η παράβαση προκαλεί τη ζημία.

Για παράδειγμα, μια παράνομη προσθήκη σε ταράτσα μπορεί να περιορίζει τη θέα, τον φυσικό φωτισμό ή τον αερισμό γειτονικού διαμερίσματος. Ωστόσο, η απώλεια θέας από μόνη της δεν αρκεί για να επιδικαστεί αποζημίωση.

Χρειάζεται να τεκμηριωθούν η πολεοδομική παράβαση, η πραγματική ζημία και η μεταξύ τους σύνδεση.

Πειραιάς: Ευκαιρία αγοράς οροφοδιαμερίσματος στα Ταμπούρια

Προστασια για τα ακίνητα και την ιδιοκτησία 

Οι εξελίξεις αυτές επαναφέρουν ένα ζήτημα που παραμένει ανοιχτό εδώ και δεκαετίες: πώς αντιμετωπίζει η Πολιτεία τα ακίνητα και κατά πόσο προστατεύονται οι ιδιοκτήτες όταν τα γειτονικά ακίνητα επηρεάζονται από παράνομες κατασκευές; Η δυνατότητα διόρθωσης των φορολογικών δηλώσεων αποτελεί μια πρακτική διευκόλυνση, δεν αναιρεί όμως τις ευθύνες που μπορεί να συνοδεύουν τα αυθαίρετα ούτε εξασφαλίζει την αποκατάσταση όσων έχουν υποστεί ζημία. Άλλωστε, όταν τα ακίνητα καταγράφονται σωστά στην Εφορία, αλλά οι πολεοδομικές παραβάσεις εξακολουθούν να υφίστανται, γεννάται ένα εύλογο ερώτημα: αρκεί να τακτοποιούνται τα αυθαίρετα στα χαρτιά ή χρειάζεται επιτέλους να αντιμετωπίζονται και οι πραγματικές συνέπειές τους;

Διαβάστε επίσης