Σάρα Μπερνάρ – Μια ανάμνηση σε μια οδό.
Η γυναίκα πίσω από το όνομα
Η Σάρα Μπερνάρ (Sarah Bernhardt, 1844-1923) υπήρξε μια από τις πιο θρυλικές ηθοποιούς του 19ου και αρχών 20ού αιώνα. Θεωρείται διεθνώς η «θεϊκή Σάρα» για την εντυπωσιακή της σκηνική παρουσία και την δραματική της εμβέλεια.
Ήταν πρωτοπόρος σε πολλές απόψεις: έπαιξε αντρικούς ρόλους, έφτασε στην Αμερική σε εποχές που μόνη η Ευρώπη φαινόταν μεγάλος θεατρικός κόσμος και αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για γενιές ηθοποιών.
Η παρουσία της Σάρα Μπερνάρ στην Αθήνα
Το 1887, στην ακμή της καριέρας της, η Σάρα Μπερνάρ πρωταγωνίστησε στο θεατρικό έργο Tosca του Victorien Sardou στο Παρίσι, ερμηνεύοντας έναν ρόλο που έμελλε να συνδεθεί άρρηκτα με την περσόνα της και να εμπνεύσει αργότερα τον Giacomo Puccini για την ομώνυμη όπερα. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1889, πέθανε ο Έλληνας σύζυγός της, Αριστείδης (Ζακ) Δαμαλάς, ο οποίος είχε ταφεί στην Ελλάδα. Η ίδια η Μπερνάρ φιλοτέχνησε το ταφικό του πορτρέτο σε μορφή μαρμάρινου προτομείου, ένα έργο που σήμερα ανήκει στη συλλογή του Metropolitan Museum of Art της Νέας Υόρκης, ενισχύοντας τη διαχρονική σχέση της με την ελληνική ιστορία.
Σύμφωνα με ερευνητική εργασία του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, η Σάρα Μπερνάρ επισκέφθηκε την Αθήνα δύο φορές, μια το 1888 και ξανά το 1903. Η πρώτη της εμφάνιση καταγράφηκε ως σημαντικό καλλιτεχνικό γεγονός για την πόλη, ενώ η δεύτερη ήρθε να επιβεβαιώσει τη διεθνή ακτινοβολία της. Παρότι δεν διασώζονται λεπτομέρειες για τα έργα που παρουσίασε, η διπλή της παρουσία στη χώρα αποδεικνύει το έντονο ενδιαφέρον του αθηναϊκού κοινού για το διεθνές θέατρο και υπογραμμίζει τη φήμη της ως θεατρικής φυσιογνωμίας που ξεπερνούσε τα όρια της εποχής της. (Πηγή: ΑΠΘ, ΙΚΕΕ )
Οδός Ούλωφ Πάλμε: Ποιος ήταν και γιατί τιμήθηκε με το όνομά του ένας δρόμος στην Αθήνα;
Την εποχή που η Σάρα Μπερνάρ έκανε βόλτες στην Αθήνα το ελληνικό θέατρο βρισκόταν σε φάση μεταμόρφωσης. Η νεοσύστατη ελληνική πρωτεύουσα αναζητούσε καλλιτεχνική ταυτότητα, κάπου ανάμεσα στις μνήμες της αρχαίας τραγωδίας και τις νεωτερικές επιρροές της Ευρώπης.
Οι μεγάλες παραστάσεις δίνονταν σε υπαίθριες σκηνές ή σε αίθουσες με λιγοστά μέσα, αλλά το πάθος του κοινού ήταν μεγάλο. Ήδη από τα μέσα του 19ου αιώνα είχαν ξεκινήσει οι προσπάθειες για τη δημιουργία σταθερού ελληνικού ρεπερτορίου, ενώ τα γαλλικά και ιταλικά έργα κυριαρχούσαν στα μεταφρασμένα προγράμματα. Μια παρουσία όπως η Μπερνάρ δεν ήταν απλώς εντυπωσιακή ήταν καθοριστική για τη δημιουργία ενός αισθητικού μέτρου. Οι ηθοποιοί, αλλά και οι θεατές, έβλεπαν μπροστά τους ένα υπόδειγμα πειθαρχίας, υποκριτικής δύναμης και παγκόσμιας αίγλης.
Ίσως τελικά, η Σάρα Μπερνάρ δεν άφησε πίσω της μια οδό με το όνομά της αλλά κάτι άλλο, πιο άυλο και πιο ανθεκτικό. Την ιδέα ότι η τέχνη δεν έχει σύνορα, κι ότι η σκηνή είναι το πιο κατάλληλο μέρος για να συναντηθούν οι λαοί, οι εποχές και τα τραύματα.
Η άφιξή της στην Αθήνα δεν ήταν ένα τουριστικό επεισόδιο, αλλά ένα πολιτισμικό πέρασμα. Ένα πέρασμα που σήμερα αξίζει να θυμόμαστε, όχι μόνο με ταμπέλες και επιγραφές, αλλά με κείμενα, φωνές και ιστορίες που αναδεικνύουν το τι σημαίνει να είσαι παρών στην καρδιά μιας πόλης που ακόμα ψάχνει να καταλάβει τι να κάνει με τη μνήμη της.
Πλατεία Ομονοίας: Ξέρεις ποιος όρκος του 1862 της χάρισε το όνομά της;
by 