Η ηγεσία της ΚΕΔΕ και οι δήμαρχοι κάνουν λόγο για «στημένη» διαδικασία, αναδεικνύοντας τις ελλείψεις σε πόρους, τη σύγχυση αρμοδιοτήτων και τον κίνδυνο νέων ανισοτήτων.
Ένα νέο, διευρυμένο μέτωπο έντονης αντιπαράθεσης ανοίγει ανάμεσα στην κεντρική κυβέρνηση και την Τοπική Αυτοδιοίκηση, με αφορμή το νέο σύστημα αξιολόγησης που τίθεται πλέον σε εφαρμογή και για τους 332 δήμους της χώρας. Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία, η οποία στηρίζεται σε ψηφιακά ερωτηματολόγια πολιτών και σε ειδικούς δείκτες απόδοσης, παρουσιάστηκε από την πλευρά της κυβέρνησης ως ένα σύγχρονο εργαλείο ενίσχυσης της διαφάνειας και της λογοδοσίας. Ωστόσο, η συντριπτική πλειονότητα των δημάρχων, καθώς και η ηγεσία της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), αντιδρούν σθεναρά, χαρακτηρίζοντας τη διαδικασία ως «στημένη».
Οι 4 βασικές ενστάσεις των δημάρχων για το σύστημα αξιολόγησης
Η κριτική της Τοπικής Αυτοδιοίκησης απέναντι στο νέο μοντέλο αξιολόγησης κινείται γύρω από τέσσερις κρίσιμους άξονες:
-
Δραματική έλλειψη πόρων και υποστελέχωση: Οι εκπρόσωποι των δήμων υπογραμμίζουν ότι καλούνται να λειτουργήσουν και να κριθούν με βάση αυστηρά ευρωπαϊκά πρότυπα, την ίδια ώρα που τα τελευταία 16 χρόνια έχουν υποστεί τεράστιες περικοπές στους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους (ΚΑΠ). Η οξεία υποστελέχωση σε νευραλγικούς τομείς, όπως οι τεχνικές υπηρεσίες και η καθαριότητα, είναι το άμεσο αποτέλεσμα του πολυετούς «παγώματος» των προσλήψεων που επέβαλαν τα μνημόνια.
-
Η χαώδης διάχυση των αρμοδιοτήτων: Στην καθημερινότητα, όταν ένας δημότης έρχεται αντιμέτωπος με ένα ακαθάριστο ρέμα, έναν κατεστραμμένο δρόμο ή ένα σπασμένο πεζοδρόμιο, τείνει να αποδίδει την ευθύνη αποκλειστικά στον δήμαρχο. Στην πραγματικότητα, όμως, η ευθύνη για αυτά τα έργα συχνά ανήκει στις Περιφέρειες, σε αρμόδια υπουργεία ή σε δημόσιες εταιρείες (όπως ο ΔΕΔΔΗΕ και η ΕΥΔΑΠ). Το τρέχον σύστημα αξιολόγησης αποτυγχάνει να διαχωρίσει ποιος πραγματικά ευθύνεται για το κάθε πρόβλημα.
-
Εξαιρέσεις δύο ταχυτήτων στα ερωτηματολόγια: Οι δήμοι επισημαίνουν μια εμφανή δυσαναλογία: η αξιολόγηση εστιάζει με αυστηρότητα στη δυσαρέσκεια των πολιτών για τις Πολεοδομίες (ΥΔΟΜ) των δήμων, αλλά αφήνει εκτός ελέγχου μεγάλες κρατικές δομές, όπως το Κτηματολόγιο, όπου οι καθυστερήσεις για μια απλή μεταβίβαση ακινήτου ξεπερνούν συχνά τον έναν χρόνο.
-
Τα άδικα οικονομικά «μπόνους»: Η πρόθεση της κυβέρνησης να συνδέσει τα αποτελέσματα της αξιολόγησης με επιπλέον χρηματοδοτήσεις για τους δήμους που «αριστεύουν» χαρακτηρίζεται ως βαθιά άδικο μέτρο. Ένας μεγάλος, εύπορος δήμος της Αττικής με επαρκές προσωπικό έχει εξ ορισμού το προβάδισμα να πιάσει τους στόχους, σε αντίθεση με έναν μικρό, ορεινό ή απομακρυσμένο επαρχιακό δήμο.
Θριάσιο νοσοκομείο: Δωρεά από τον δήμαρχο Μάνδρας-Ειδυλλίας με το σύνολο των μισθών του για το 2025
Η θέση του Υπουργείου Εσωτερικών
Από την άλλη πλευρά, το Υπουργείο Εσωτερικών αμύνεται του σχεδίου του, τονίζοντας ότι η αξιολόγηση εισάγει για πρώτη φορά αντικειμενικούς και μετρήσιμους δείκτες για την αποδοτικότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Μέσα από τα ψηφιακά ερωτηματολόγια, το υπουργείο υποστηρίζει ότι δίνεται άμεση φωνή στους ίδιους τους δημότες να βαθμολογήσουν την καθημερινότητά τους, γεγονός που θα επιτρέψει τον εντοπισμό των πραγματικών αδυναμιών κάθε περιοχής και τη μελλοντική, στοχευμένη κατανομή των κρατικών πόρων εκεί που υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη.
Ένα σύστημα που αγνοεί τις γεωγραφικές ιδιαιτερότητες
Το βαθύ χάσμα ανάμεσα στις δύο πλευρές γίνεται ακόμη πιο ορατό όταν εξετάζονται οι διαφορετικές γεωγραφικές και πληθυσμιακές ανάγκες των δήμων:
-
Μεγάλα αστικά κέντρα (Αθήνα, Θεσσαλονίκη): Οι πολίτες τείνουν να βαθμολογούν αρνητικά τη διαχείριση του κυκλοφοριακού ή την αστυνόμευση, παρά το γεγονός ότι οι αστικές συγκοινωνίες και η φύλαξη των δρόμων αποτελούν αποκλειστική αρμοδιότητα των αντίστοιχων υπουργείων και όχι των δημοτικών αρχών.
-
Μικροί νησιωτικοί δήμοι: Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, ο πληθυσμός των νησιών δεκαπλασιάζεται λόγω του τουρισμού. Αυτό οδηγεί μοιραία σε χαμηλές βαθμολογίες στην επάρκεια νερού και τη διαχείριση των απορριμμάτων, καθώς υποστελεχωμένες υπηρεσίες με ελάχιστους μόνιμους υπαλλήλους είναι αδύνατον να ανταπεξέλθουν στην περίοδο αιχμής χωρίς έκτακτη κρατική ενίσχυση.
-
Ορεινοί και απομακρυσμένοι δήμοι: Λόγω της μεγάλης γεωγραφικής έκτασης και του κυρίως ηλικιωμένου πληθυσμού, οι δήμοι αυτοί καταγράφουν χαμηλές επιδόσεις στην ψηφιακή εξυπηρέτηση, καθώς η υποστήριξη των κατοίκων απαιτεί φυσική παρουσία και δαπανηρές, χρονοβόρες μετακινήσεις.
Ακόμη και δήμοι που αποτελούν πρότυπο ψηφιακού μετασχηματισμού στη χώρα, όπως ο Δήμος Τρικκαίων, εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις. Σημειώνουν ότι η δική τους επιτυχία βασίστηκε σε ευρωπαϊκά κονδύλια και ιδιωτικές πρωτοβουλίες και προειδοποιούν ότι αν η κρατική χρηματοδότηση συνδεθεί τυφλά με τα ερωτηματολόγια των πολιτών, το μόνο αποτέλεσμα θα είναι η δραματική διεύρυνση των ανισοτήτων ανάμεσα στους δήμους της χώρας.
by 